Yeni değil, 900 yıllık sinsi bir tehdit! İşte fare virüsü olarak bilinen ‘Hanta’ gerçeği

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Atlas Okyanusu’nu geçen MV Hondius kruvaziyer gemisinden gelen haberler tüm dünya medyasının ilgisini çekti. Aralarında ünlü Türk YouTuber Ruhi Çenet’in de bulunduğu gemide patlak veren salgın, gözleri yeniden “fare virüsü” olarak bilinen Hantavirüs’e çevirdi. Çenet’in “Çok ucuz kurtuldum” sözleriyle dikkat çektiği bu virüs, yeni bir pandemi adayı olmaktan ziyade, kökleri 900 yıl öncesine, ilk Çin metinlerine kadar uzanan insanlık tarihinin çok eski ve sinsi bir tanığı..

Modern tıp onu “yeni” tanısa da, Hantavirüs insanlık tarihinin sayfalarında yüzyıllardır gizlenen sessiz bir tehdit. Ünlü içerik üreticisi Ruhi Çenet’in MV Hondius gemisindeki deneyimiyle tekrar manşetlere taşınan bu virüs, aslında Türkiye’nin arşiv hafızasında da derin izler bırakmış durumda. Peki, “Tanıdık bir tehdit” olarak adlandırılan Hantavirüs hakkında bilmemiz gerekenler neler?

ÇİN’DEN KORE’YE UZANAN İZ

Hantavirüs, bugün çoğu kişi için “yeni” bir tehdit gibi görünse de, kökleri çok daha geriye dayanıyor. Virüsün izleri, 900 yıl öncesinin Çin metinlerinde tanımlanan gizemli hastalıklara kadar uzanıyor. Modern tıp dünyasının ‘fare virüsü’ olarak bilinen Hanta ile tanışması ise 1950’lerdeki Kore Savaşı dönemine denk geliyor. O dönemde binlerce askeri etkileyen ve “Kore Kanamalı Ateşi” olarak adlandırılan tablo, virüsün yıkıcı gücünü ilk kez küresel ölçekte göstermişti.

Vücuda girdikten sonra sessiz bir kuluçka döneminin ardından aniden saldırıya geçmesiyle bilinen bu virüs, Güney Kore’deki Hantaan Nehri civarında bir kemiriciden izole edildi ve adını da bu nehirden aldığı biliniyor.

1976-1978 yılları arasında Dr. Ho-Wang Lee tarafından laboratuvar ortamında izole edilmesi, bilim dünyası için bir dönüm noktası oldu. Virüsün gizemi de Lee ve ekibinin çalışmaları sonucunda çözüldü.

YENİ BİR TEHLİKE: HKPS VE AMERİKA

Virüsün tarihsel serüveni 90’lı yıllarda yeni bir boyut kazandı. 1993 yılında ABD’nin Four Corners bölgesinde, şiddetli solunum yetmezliğiyle seyreden gizemli bir salgın patlak verdi. Kemirgenlerden izole edilen “Sin Nombre” virüsünün neden olduğu bu tablo, tıp literatürüne “Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendrom” (HKPS) olarak girdi.

Sadece kemirgenlerden bulaştığı sanılan virüsün, insandan insana da geçebileceği gerçeği ise 1996 yılında Arjantin’deki Andes virüsü salgınıyla acı bir şekilde tescillendi. Bu gelişme, Hantavirüs’ü sadece bir “fare hastalığı” olmaktan çıkarıp, küresel sağlık gündeminin üst sıralarına taşıdı.

TÜRKİYE GAZETESİ ARŞİVLERİ NE DİYOR?

Hantavirüs, Türkiye topraklarına uzak bir kavram değil. Türkiye Gazetesi arşivleri, virüsün geçmiş yıllarda da halk sağlığı gündemini meşgul ettiğini gösteriyor. 1993’ten 2020 yılına kadar zaman zaman Türkiye Gazetesi haberlerine de konu olan virüsün endemik bölgelerdeki seyrini ve zaman zaman artış gösteren vaka sayıları yakından takip edildi.

• 15 Ağustos 1993: ABD’deki Sin Nombre salgını “Fareler tehdit ediyor” manşetiyle duyuruldu.
• 20-21 Nisan ve 20 Mayıs 2009: Batı Karadeniz’de (Bartın ve Zonguldak) görülen ilk büyük vakalar, “Devlet Hastanesinde Hanta Virüsü paniği” ve “Hantavirüs’e ikinci kurban” başlıklarıyla gazetemizde geniş yer buldu.
• 14 Ocak 2019: Arjantin’deki ölümler “Hantavirüsüne bir kurban daha” haberiyle dış haberlerimizde yer aldı.
• 25 Mart 2020: COVID-19’un gölgesinde Çin’den gelen haber, “Çin’de yeni virüs: HANTA” başlığıyla okuyucuya aktarıldı.

TÜRKİYE’DE HANTAVİRÜS

2025 yılında Sağlık Genel Müdürlüğü’ne bağlı Zoonotik ve Vektörel Hastalıklar Daire Başkanlığı’nın hazırladığı Hantavirüs bilgilendirme kitapçığında, Türkiye’deki vakalar şöyle sıralanıyor:

• Türkiye’de Hantavirüslerin yaban hayatındaki kemiricilerdeki varlığı, ilk kez 2004 yılında yayınlanmış bir saha çalışmasında bildirilmiştir.
• İnsanlardaki RSHA olguları ise ilk kez, 2009 yılında Zonguldak-Bartın bölgesinden rapor edilmiştir.
• Bartın’da 2009 yılında riskli meslek gruplarında yapılan çalışmada hantavirus seroprevalansı %5,2 saptanmıştır.
• Giresun’da 2009 yılında yapılan araştırmada seroprevalans %3,2’dir.
• Her iki araştırmada da en fazla tespit edilen virüs tipi Puumala (PUUV)’dur.
• Düzce İli Yığılca İlçesi Kırık Köyünde 2017 yılında hantavirüs vakalarıyla ilişkili olarak yapılan araştırmada serum örneği alınan 103 kişiden 14’ünde immünoblot yöntemi ile seropozitiflik saptanmıştır.
• Hantavirüs seropozitivitesi %13,6 olarak bulunmuştur.
• Araştırmada tespit edilen virüs tipi PUUV’dur.

📌Hantavirüs Enfeksiyonu: Türkiye’de Yıllara Göre Vaka ve Ölüm Verileri (2009–2018)

yenibakış gazetesi-kktc son dakika