

Vietnam Savaşı’nın en tartışmalı gizli operasyonlarından biri olan Popeye Projesi ABD Dışişleri Bakanlığı arşivlerinin açılmasıyla gün yüzüne çıktı.
1967 yılında hayata geçirilen proje, Vietnam’daki mevsimsel yağışları yapay yollarla uzatarak düşman lojistiğini felç etmeyi hedefliyordu. ABD ordusu, bulutları gümüş iyodür ile “tohumlayarak” normalden çok daha şiddetli ve uzun süreli yağışlar tetikledi. Pentagon belgelerine göre operasyonun amacı; yolları çamura bulamak, nehirleri taşırmak ve Vietnam’ın geniş bölgelerini geçilemez hale getirerek düşman trafiğini durdurmaktı.

Operasyon, beş yıl boyunca kamuoyundan ve Kongre’den gizli yürütüldü. 1974 yılında senatörlere verilen gizli bir brifingde, projenin yıllık maliyetinin o dönemin parasıyla 3,6 milyon dolar (günümüzde yaklaşık 23 milyon dolar) olduğu ortaya çıktı. Dönemin senatörü Claiborne Pell, projenin boyutlarını öğrendiğinde “Beni endişelendiren Pandora’nın kutusunu açtığınızda içinden ne çıkacağıdır” diyerek tepkisini dile getirmişti.
Kamuoyunda yükselen tepkiler, 1976’da imzalanan ve 1978’de yürürlüğe giren ENMOD Sözleşmesi’nin zeminini hazırladı. Sözleşme, hava durumunun ve çevresel değişim tekniklerinin bir savaş aracı olarak kullanılmasını yasakladı.

1946 yılında kimyager Vincent Schaefer tarafından keşfedilen bulut tohumlama yöntemi, suyun yoğunlaşmasını sağlayan parçacıkların yapay olarak bulutlara salınması prensibine dayanıyor. Operasyon Popeye sırasında Amerikan pilotları, mevcut fırtına sistemlerinin içine gümüş veya kurşun iyodür içeren kutular ateşleyerek ek yağışları zorla tetikledi.
Günümüzde Çin, her yıl milyarlarca ton yapay yağmur oluşturan dünyanın en büyük bulut tohumlama operasyonunu yürütürken; Wyoming’den Mumbai’ye kadar pek çok yerel yönetim kuraklıkla mücadele için bu yöntemi kullanıyor.
yenibakış gazetesi-kktc son dakika