Rum Meclisi’nin “Enosis” referandumunun okullarda
kutlanması kararıyla ilgili geri adım atmasının ardından 2 ay aradan sonra 11
Nisan’da yeniden müzakere masasına oturan liderler yarın müzakerelere devam
ediyor. Liderlerin yanı sıra, yoğun müzakere trafiği beklenen Kıbrıslı Türk
Müzakereci Özdil Nami ile Kıbrıslı Rum Müzakereci Andreas Mavroyannis de bugün
görüşüyor.
“Nisan ve Mayıs
ayları hayati öneme sahip”
Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, müzakereler açısından
“nisan ve mayıs aylarının hayati öneme sahip olduğuna” işaret ederken
Rum Lideri Nikos Anastasiadis, sürecin bir takvime bağlanmasına karşı çıkıyor.
Akıncı, niyet olduğu takdirde temmuz ayına kadar Kıbrıs sorununda çıkış yolunun
bulunmasının mümkün olduğuna inanıyor.
Göreve geldiği tarihten itibaren, iki yıllık müzakere
sürecinde pek çok noktada uzlaşma sağladıklarını, çözüme belki de geçmişte
olmadığı kadar yaklaşıldığını kaydeden Akıncı, Kıbrıslı Türklerin bu süreçte
ciddi adımlar attığını belirtiyor.
Rum tarafında seçim
takvimi işliyor
Kıbrıs müzakerelerinde bir yandan kritik görüşmeler devam
ederken bir yandan da Rum tarafı Şubat 2018’de yapılacak başkanlık seçimleri
için gün sayıyor. Cumhurbaşkanı Akıncı, Rum tarafında yapılacak seçimlere
işaret ederek, doğal takvimin işlediğini, müzakerelerin ucu açık bir şekilde
devam edemeyeceğine inandığını söylüyor.
İki lider arasında yaklaşık iki yıldır devam eden
müzakereler, “Ekonomi”, “Avrupa Birliği (AB)”, “Mülkiyet”,
“Yönetim-Güç Paylaşımı”, “Toprak” ve “Güvenlik ve Garantiler” olmak üzere 6
temel başlıktan oluşuyor. Birçok özlü konuda önemli ilerlemeler sağlanırken,
liderleri müzakere masasında zorlu konu başlıkları bekliyor.
siyasi eşitlik
Akıncı ve Anastasiadis’i bekleyen en önemli başlıklardan
biri “Yönetim ve Güç Paylaşımı”. Rum Lideri Anastasiadis, “Azınlığın çoğunluğa
eşitlenmesi talep edilemez” diyerek Türk tarafının olmazsa olmaz olarak baktığı
federal bir çözümde “dönüşümlü başkanlığı” ve federal yönetimdeki
siyasi eşitliği de kabul etmediğini belirtiyor.
Cumhurbaşkanı Akıncı da dönüşümlü başkanlık konusunun Kıbrıs
Türk tarafının olmazsa olmazı olduğuna işaret ederek dönüşümlü başkanlığın
kabul edilmediği bir anlaşmanın olmayacağını vurguluyor.
dört özgürlük şartı
Bir diğer önemli konu da, olası bir anlaşmada, Türk
vatandaşlarına yönelik dört özgürlük olarak nitelenen “çözümden sonra serbest
giriş, serbest dolaşım, serbest mülk edinme ve serbest yerleşme” şartı
oluşturuyor.
Rumlar, bu konunun kabul edilemeyeceğini belirtirken,
Türkiye ve Kıbrıs Türk tarafı dört özgürlüğün gerekli olduğuna işaret ediyor.
güvenlik ve
garantiler
Türkiye’yi yakından ilgilendiren başlıklardan biri olan
“Güvenlik ve Garantiler” konusu da müzakere masasında bekleyen önemli konu
başlıkları arasında yer alıyor.
Rum Yönetimi ve Yunanistan, “sıfır asker, sıfır
garanti” derken, Kıbrıs Türk tarafı ve Türkiye, “garantiler ve asker
konusunda” taviz verilmeyeceğinin altını çiziyor.
Cumhurbaşkanı Akıncı, Kıbrıs Türk halkının Türkiye’nin
güvencesinin devamını istediğini belirterek “asker ve garantiler konusunun
günün şartlarına göre revize edilebileceği” mesajını veriyor.
toprak meselesi
Liderlerin ilerleme sağlamaya çalışacağı önemli başlıklardan
biri de “Toprak” olacak. Kıbrıs Türk tarafı, ocak ayında garantör
ülkelerin katılımıyla yapılan Cenevre zirvesinde, elinde bulunan yüzde 36’lık
toprak oranından yüzde 29,2’ye kadar inerek önemli bir adım atmış, Kıbrıs Rum
tarafı ise yüzde 28,2 oranında bir toprak önerisiyle masaya gelmişti. Ortaya
çıkan oranlardan sonra taraflar BM kasasında saklanmak üzere karşılıklı
haritalar sunmuştu. Cenevre’de Rum tarafının önerdiği haritanın kabul
edilemeyeceğini söyleyen Akıncı, bu konuyu BM Genel Sekreterine yazdığını da
söylemişti.
Cumhurbaşkanı Akıncı, haritayla ilgili Türk tarafının pozisyonuna
ilişkin bazı iddialar ortaya atıldığına işaret ederek “Bizim oranımız
yüzde 29,2’dir. Bu, üzerinde mutabakat sağlanan orandır. Bu oran, rahmetli
Denktaş’ın zamanında kabul ettiği, bizim KKTC Meclisinden de tüm partilerin
onayıyla geçmiş bir orandır. Bunu da hatırlatmakta yarar görüyorum.”
değerlendirmesinde bulunmuştu.
Kıbrıs’ta olası bir
çözümde tüm taraflar kazançlı çıkacak
Cumhurbaşkanı Akıncı, Kıbrıs’taki olası bir çözümde tüm
kesimlerin kazançlı çıkabileceğine vurgu yaparak, kurulacak bir Federal
Kıbrıs’ın, Kıbrıs Rum kesimi-Türkiye, Türk-Yunan, Türkiye-AB ilişkilerine ve
bölge barışına fayda sağlayabileceğini belirtiyor.
Kıbrıs’ta olası bir çözüm sonrasında 25 milyar dolarlık
finansal kaynağa ihtiyaç duyulacağı ifade ediliyor. Bu konuda Ada’da çalışma
yapan Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası yetkilileri, oluşacak bir
yeni federal devletin ekonomisinin çözüme hazırlanması yönünde tarafları
gerekli adımları atması konusunda uyarıyor.
Cumhurbaşkanı Akıncı, çözümle adada ekonomik kalkınma
olacağına, adaya yatırımların artacağına ve dünya ekonomisiyle entegre bir
sistem oluşacağına dikkati çekiyor.
Akdeniz’de çikan
doğal kaynaklar
Rum Yönetimi’nin, “Akdeniz’de çıkacak doğal
kaynaklardan elde edilen gelirin bir kısmının çözümün finansmanı için
kullanılabileceği” yönünde açıklama yaptığına işaret eden Akıncı, Doğu
Akdeniz’deki doğal kaynakların sadece Kıbrıs için değil tüm bölge için ciddi
bir iş birliği alanı oluşturabileceğinin altını çiziyor.
Akıncı, çıkacak doğalgazın Türkiye üzerinden Avrupa’ya
taşınmasının akıl işi olduğunu ve çözüme katkı sağlayacağını da belirtiyor.