0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Borsa Yatırım Danışmanı Muhammed Mehmet Ali Özer, Halka açık bir şirketin değerini ölçerken çoğu yatırımcı ciroya, kâra ya da “büyük oranlara” bakmayı tercih eder. Oysa asıl mesele şirketin ne kadar büyük göründüğü değil, temelinin ne kadar sağlam olduğudur. Küçük ama sağlam temelli şirketler yıllar içinde istikrarlı biçimde yükselirken, bazı şirketler kendini balon gibi şişirip yatırımcıyı büyük zararlara uğratır. Farkı yaratan şey çoğu zaman bilançonun ötesinde, hisse yapısının kendisindedir.

Bir şirketin hisse yapısını anlamak için birkaç temel kavrama dikkat etmek gerekir. Authorized Shares, şirketin teorik olarak çıkarabileceği maksimum hisse sayısını gösterir. Outstanding Shares ise o anda piyasada var olan hisse miktarıdır. Şirket, authorized miktarın ne kadarını gerçekten çıkardığını, bunun ne kadarını satışa sunduğunu ve ne kadarını kendi kontrolünde tuttuğunu açıkça ortaya koymalıdır. Yüksek authorized oranına karşılık düşük outstanding miktarı, ileride büyük miktarda seyreltme (dilution) riski taşıyabilir. Şirketin hisse çıkarma yetkisini nasıl kullandığı, uzun vadeli yatırımcı açısından kritik bir göstergedir.

Daha ince ayrıntılar da vardır. Restricted (kısıtlı) hisseler genellikle yöneticilere, kuruculara veya erken yatırımcılara aittir ve belirli sürelerle satılamaz. Unrestricted hisseler ise daha serbesttir. Held at DTC (Depository Trust Company’de tutulan) hisseler, kurumsal mutabakat ve transfer kolaylığı sağlar; ancak DTC’de yoğunlaşmış büyük miktarlar, zaman zaman ani satış baskısı yaratabilir. En kritik kavramlardan biri de Float’tır. Float, halkın elinde serbestçe dolaşan hisse miktarını ifade eder. Düşük float’lı bir şirkette fiyat hareketleri çok daha sert olabilir; az miktarda alım-satım bile fiyatı şişirebilir. Bu durum bazen “balon” görüntüsü yaratır.

Bu verileri incelerken şirketin halka açık olduğu süreyi de hesaba katmak gerekir. Yeni halka açılmış bir şirkette hisse yapısı henüz oturmamış olabilir; restricted hisselerin serbest kalma takvimleri, ek hisse çıkarma planları ve float’ın zaman içindeki değişimi yakından takip edilmelidir. Yıllardır halka açık, hisse yapısı oturmuş ve seyreltme geçmişi sınırlı şirketlerde ise bu riskler genellikle daha öngörülebilirdir. Uzun yıllar boyunca aynı hisse tabanını koruyan, gereksiz yere authorized miktarını artırıp sürekli yeni hisse çıkarmayan şirketler, yatırımcı açısından daha güvenilir bir çerçeve sunar.

Elbette hisse yapısı tek başına yeterli değildir. Bilançonun sağlamlığı, nakit akışı, borçluluk oranı ve faaliyet sonuçları da incelenmelidir. Ancak hisse yapısını görmezden gelmek, şirketin kendini balon gibi şişirip şişirmediğini anlamanın en önemli yollarından birini gözden kaçırmak anlamına gelir. Küçük bir şirket, düşük float ve kontrollü hisse çıkışıyla yıllar içinde gerçek değer yaratabilir. Buna karşılık, authorized miktarını sürekli artıran, float’ı suni biçimde dar tutan veya restricted hisseleri hızla serbest bırakan şirketler, kısa vadeli fiyat hareketleriyle yatırımcıyı cezbedip uzun vadede zarara uğratabilir.

Sonuç olarak, halka açık şirketlere bakarken “ne kadar büyük” sorusundan önce “ne kadar sağlam” sorusunu sormak gerekir. Bilançoyu okumak, authorized-outstanding dengesini incelemek, restricted/unrestricted ayrımını ve float miktarını takip etmek, şirketin kaç yıldır halka açık olduğunu ve bu süre zarfında hisse yapısını nasıl yönettiğini görmek, balon riskini azaltmanın pratik yollarındandır. Sağlam temelli küçük şirketler yükselirken, kendini şişirenler genellikle eninde sonunda patlar. Yatırımcının işi, bu ikisini ayırt edebilmektir.