Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği Başkanı Mustafa Naimoğulları, kurbanlık alacak olan vatandaşların direkt üreticiden alması gerektiğinin altını çizerek, aracıların durumu fırsata çevirerek, vatandaşı mağdur etmesinin önüne geçilmesi gerektiğini belirtti
Naimoğulları, ekonomik krizin vurduğu KKTC’de vatandaşların kurbanlık almaz duruma geldiğini söyledi
Hayvancının dışında et ya da canlı hayvan satışlarında da fiyatların fahiş rakamlara uluştığını vurgulayan Naimoğulları, toplumun ciddi anlamda sosyal ve ekonomik çöküntü ve psikolojik çıkmaza girdiğini kaydetti
Hayvan üreticisi Osman Sarı da,bu yıl kurbanlık satışlarının iyi gitmediğini söyledi
Sarı,dövizin yükselmesinden, elektriğe ve hayvan yemlerine gelen zamlardan sonra kurbanlık satışlarının da durma noktasına geldiğini kaydetti
Özlem ÇİMENDAL/ Melin DOBRAN
Ekonomik çıkmazın hayatın her alanını etkilediği KKTC’de vatandaş, bu Kurban Bayramı’nı kurban kesemeden geçirecek. Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği Başkanı Mustafa Naimoğulları, Arefe günü olan bugün de dahil kurbanlık satışlarının devam ettiğini, ancak eskiye nazaran ekonomik buhranın da etkisi ile satış olmadığını kaydetti.
Aracılar vatandaşı mağdur ediyor
Kurbanlık alacak olan vatandaşların direkt üreticiden alması gerektiğinin altını çizen Naimoğulları, aracıların durumu fırsata çevirerek, vatandaşı mağdur etmesinin önüne geçilmesi gerektiğini vurguladı. Naimoğulları, ekonomik krizin vurduğu KKTC’de vatandaşların kurbanlık büyükbaş almaya el uzatamadığını söyledi.
Ekonomik kriz, kurbanlıkları da vurdu
Naimoğulları, “Vatandaşın ekonomik kiriz dolayısı ile alım gücü artık kalmadı. Büyükbaş alıp bir iki kişi kesmeye artık kimsenin gücü yetmiyor. En az 7 kişi birleşerek bir büyükbaşa girebiliyor vatandaş. Eskiden durum böyle değildi. Küçükbaşlara bir iki kişi girerken, büyükbaşlara ise 7-10 ve daha üstü insan ortak girerek almaya çalışıyor” dedi.
“Hayvanları direkt üreticiden alsınlar”
Kurban kesecek olan vatandaşların hayvanları direkt üreticiden alması çağrısında da bulunan Naimoğulları, “Ne üretici ne de tüketici mağdur olsun” dedi. Naimoğulları, “Kurbanı kesecek olan vatandaşlar direkt hayvancıya yönelsin” diye konuştu.
Dananın kilosu 14-16 TL, inek 11-13 TL, kuzu 22-24 TL, koyun 13-15 TL arası
TL’nin döviz karşısında hızla değer kaybetmesi ile birlikte her sektöre yansıyan fiyat artışının hayvan üreticilerine de yansıdığının altını çizen Naimoğulları, üreticinin girdi maliyetlerinin artması ile et fiyatlarının da değişkenlik gösterdiğini ifade etti. Naimoğulları, kriz ortamı nedeni ile üreticinin girdi maliyetlerini tüketiciye yansıtmadığını, sadece 1-2 TL’lik gibi artışlarla durumu dengelemeye çalıştığını söyledi. Naimoğulları, “Bugün kilosu 14 TL ile 16 TL arası dana satılmaktadır. 11 TL ile 13 TL arasında inek, 22 ile 24 TL arası kuzu eti satışı, 13-15 TL arası koyun satılmaktadır. Üretici yine farkı tölere etmeye, ayakta durmaya çalışmaktadır” dedi.
“Hayvancıdan satış dışında fiyatlar çok fahiş”
Hayvancının dışında et ya da canlı hayvan satışlarında fiyatların fahiş olduğunu vurgulayan Naimoğulları, vatandaşın mağdur olmaması için eti ve hayvanları direkt üreticiden alması gerektiğini kaydetti. Naimoğulları şöyle konuştu: “Hem hayvancının eline birkaç kuruş geçer, hem de Kurban Bayramı’nda hayvan kesmek isteyen vatandaş mağdur olmaz.”
Vatandaş krizin de etkisiyle fiyatların yanına yanaşamıyor
Kasaplık dana fiyatının ortalama 8-10 bin TL, bir kuzunun 1000-bin 500 arası, bir koyunun fiyatı 800 ile 1.200, bir ineğin ise 6-8 bin TL arası değiştiğini ifade eden Naimoğulları, ekonomik kriz nedeniyle vatandaşın fiyatların yanına yanaşamadığına işaret etti.
“Bir kurbanlığa 9 kişi ortak girmek zorunda kalıyor”
Kurbanlık satışı yapan üreticilerin de kan ağladığına vurgu yapan Naimoğulları, üreticinin kurbanlık alan kimsenin uğramamasından dolayı bu bayram umduğunu bulamadığını kaydetti. Naimoğulları, “Bazı üreticiye hiç kimse uğramazken bazı üreticiye 7-9 kişi birleşerek büyükbaş için uğruyor” diye konuştu.
“Önceden vatandaş bireysel kurbanlık alabilirken, şimdi toplu birleşerek alabiliyor”
Önceden vatandaşın kendi adına bir kuzu veya koyun satın alarak kesebilirken, şimdi onun da mümkün olmadığını ifade eden Naimoğulları, vatandaşın daha ekonomik olması sebebi ile ortak girerek büyükbaş almaya yöneldiğine vurgu yaptı. Naimoğulları, bugün ve Kurban Bayramı’nın ilk günü olan yarın satışların artmasını beklediklerini söyleyerek, hayvancının bayramda biraz da olsa yüzünün gülmesini dilediklerini kaydetti.
Vatandaşın derdi kurbanlık değil, geçim oldu
Toplumda ciddi anlamda sosyal ve ekonomik çöküntü, psikolojik çıkmazlar olduğuna işaret eden Naimoğulları, vatandaşın önceliğinin karnını doyurmak olduğunu, bu nedenle de bayramı ve gerekliliklerini düşünecek hali kalmadığını ifade etti. Naimoğulları, vatandaşın ekonomik krizden dolayı sadece yaşamaya odaklanarak, sosyal faaliyetler ve özel günlere gerekli bütçeyi ve zamanı ayıramamasının da ülkenin geldiği durumu en iyi şekilde özetlediğini ifade etti.
“Bayram havası yok, vatandaşın psikolojisi bozuldu”
Naimoğulları, “Vatandaşlar mutlu değil, ülkede bayram havası yok. Vatandaş kurban keseyim diye düşünemez olmuştur. Ekonomik kriz sosyal ve psikolojik olarak da insanları artık ciddi anlamda zorlamaktadır. Vatandaşlara topluma gerekirse psikolojik destek de sağlanmalıdır. Üreticilerin durumu da çok farklı değildir. İnsanlar kaygılı, yarınlarından umutsuz. Belirsizlik hakim. Vatandaş ve üretici artık önünü göremiyor, destek şart” dedi.
Hayvancı zarar ediyor, mesleği bırakmayı düşünüyor
Öte yandan hayvancılıkla uğraşan üreticiler de her geçen gün artan girdi maliyetlerine dayanacak güçleri kalmadıklarını dile getirerek, bayramda da beklenen satışın olmaması nedeniyle zarar ettiklerini ve işi bırakmayı düşündüklerini ifade ettiler.
Hayvan Üreticisi Osman Sarı: “Bu gidişe hayvancılığı bırakacağız”
Hayvancılıkla uğraşan Osman Sarı, bu yıl kurbanlık satışlarının iyi gitmediğini söyledi. Sarı, bu işe 9 yıl önce başladığını ifade ederek, geçmişte satışların çok iyi olduğunu belirtti. Dövizin yükselmesinden, elektriğe ve hayvan yemlerine gelen zamlardan sonra Sarı, “Bu işin tadı kalmadı. Böyle giderse işi bırakacağız” diyerek sitemini dile getirdi. Eskiden küçükbaş hayvanı 500 lira civarında sattığını belirten Sarı, aynı hayvanı şu an 1.200 lira civarında satmak zorunda olduklarını belirtti. Büyükbaş hayvanın ise fiyatı 6 bin TL’den 8 bin TL’ye çıktı. Geçmiş kurban bayramlarında 65 civarı hayvan sattığını ifade eden Sarı, bu yıl 17 hayvan sattığını söyledi.
“9 yıl önce işler çok iyiydi”
Osman Sarı, “Ben 9 yıldır Hamitköy’de hayvancılık ve kasaplık yapıyorum. Bunun yanı sıra kurban da satıyorum. Bu işe başladığımda işler çok iyiydi. O dönemler, bayrama 1 hafta kala 60-65 tane kurbanlık hayvan satardım. Genelde tek kişi alırdı ama arada birleşip büyük baş alan da olurdu. O zaman küçükbaş hayvanın tanesi 500-600 liraydı. Büyük baş hayvan ise 6 bin TL idi. Şu an büyük baş hayvanın fiyatı 8 bin liradır. Bu rakam 20 bin liraya kadar çıkabiliyor. Küçükbaş hayvanın şimdiki fiyatı ise 1.200 ile 1.500 lira arası değişiyor” ifadelerini kullandı.
“Bu sene satışlar iyi değil”
“Yaklaşık 6-7 ay öncesine kadar işler gayet iyiydi. Kurlar yükseldi ve yem fiyatlarında artış oldu. İşin tadı kalmadı. 25 kiloluk 1 torba yemin fiyatı, 38 liradır. Geçen bayram kurban satışları iyiydi. Bu sene bayram iyi değil. Geçen yıl bayramdan 25 gün öncesinden kurbanlık ayırırlardı. Geçen yıl burada müşteri beklemezdik. Bu yıl mandırada müşteri bekliyoruz ki kurbanlık satabilelim diye. Gelen giden yok. Tek tük sipariş almaya başladık. Yaklaşık 16- 17 sipariş aldık. En fazla 30 hayvan satarız diye düşünüyorum. Geçen yıl sattığımızın, bu yıl 3’te birini satıyoruz.”
“Büyük baş alan yok”
“Dövizin yükselmesinden dolayı değil hayvan, insanlar yakında ekmek alamayacak duruma gelecek. Şu anki siparişler genelde küçükbaş hayvan üzerindedir. Büyükbaş alan yok. Küçükbaşı tek kişi alıyor. Bu durumun düzelmesi lazım. Herkes sosyal medyada bu konuyla ilgili olarak sitemini dile getiriyor.”
“Bu gidişle işi bırakırız”
“Yem ve elektriğe yapılan zammın ardından, herkes sıkıntı içine düştü. Ben de geçimimi bu işten sağlıyorum ama şu anki durum beni kurtarmıyor. Sadece karnımızı doyuruyoruz. Bu döviz ve zamlar artarsa işi bırakmaya kadar gideriz herhalde. Bu işe çözüm gelmezse ne hayvancı kalır ne de insanlar et yiyebilir. Yakında hayvanlar sadece balya yiyebilecek, yem yiyemeyecek.”