Akademisyen Yücel Kemal Vural, İsviçre zirvesinde,hem Kuzey’de hem de Güney’de gerek halkın gerekse siyasi elitin bir referanduma büyük oranda hazır olmadığına inandığını belirtti. Buna karşın, Kıbrıs Türk siyasi elitin daha hazırlıklı göründüğüne dikkat çeken Vural, evet ve hayır çizgilerinin Kuzey’de daha koyu olarak belirginleştiğini söyledi.
Vural, “Kıbrıs’ın güneyinde bu çizgileri takip ettiğiniz zaman çok belirgin sonuçlara ulaşamıyorsunuz. Eğer iki toplum liderleri arasında varılacak bir uzlaşmayı destekliyorlarsa AKEL ve DISI’nin çok açık bir işbirliği içinde olması gerekmektedir. Bu noktadan uzak olunduğu kanaatindeyim. Hatta Anastasiades’in siyasal parti düzeyinde daha geniş bir birliktelik yaratması gerekmektedir”diye konuştu.
Vural, gözlerin Türkiye’de olduğunu belirterek, tek yanlı müdahale hakkının bulunmadığı, üçüncü aktörlerin de katıldığı ve toplumların oluruyla şekillendirilecek geçici bir düzenlemeye gitmek dışındaki alternatiflerin oldukça zayıf göründüğünü kaydetti. Vural, Güney’de yerel seçimlerin ertelenmesi yönünde hükümetin yaptığı girişimin müzakere süreci boyunca siyasi riskleri azaltabildiğine dikkat çekti.
Deniz ABİDİN
Akademisyen Yücel Kemal Vural, Kasım ayında yapılacak olan İsviçre zirvesinde, tarafların, toprak-mülkiyet-garantiler gibi üç temel konuyu birbiriyle bağlantılı olarak derinlemesine müzakere etmeleri için ciddi bir zemin oluşturulduğunu düşündüğünü söyledi. Tarafların, bu konuların çözümü için ellerindeki kartların neredeyse tümünü ortaya koyma eğiliminde olduklarını ifade eden Vural, yoğun ve derinlemesine bir müzakere olacağı kanaatinde olduğunu belirtti. Vural, bu tür toplantıların belirli ciddi yakınlaşmalardan sonra yapılması gerektiğinin altını çizerek, BM, ilgili taraflar ve diğer uluslararası güçlerin bu toplantıda ısrar ederken söz konusu koşulları dikkate aldıklarını kaydetti. Geçmişte bunun tam anlamıyla yapılmadığını söyleyen Vural, nihai bir uzlaşanın ilan edilmesinden çok tutumların daha da yakınlaştırılması gibi bir hedefin benimsendiğini düşündüğünü belirtti. Vural, iki taraftan da evet oyu çıkması beklentisi içinde olan çevrelerin kamuoyunun sürece katılması yönünde etkide bulunması gerektiğini söyledi.
“Yunanistan mevcut sistemi değişime zorlamaktadır”
Vural, şunları söyledi, “Bu noktanın gerisinde olduğumuzu düşünüyorum. Garantiler konusunda her iki tarafın yeni bir sisteme ihtiyaç olduğuna dair bir uzlaşmaya vardıkları kanaatindeyim. Devam eden sorunun aslında bu yeni sistemin tanımlanmasıyla ilgili olduğuna inanıyorum. Bu yeni sistem nasıl olacaktır? Tarafların asgari beklentilerine ve değişen uluslararası koşullara baktığımız zaman uzlaşma çizgilerini anlamamız kolaylaşmaktadır. Üç temel nokta önemlidir. Birincisi, bu yeni garanti sistemi içinde Türkiye ve Yunanistan’ın rolüyle ilgilidir. İkincisi, garanti sistemi içinde yer alabilecek diğer unsurlarla ve üçüncüsü de sisteme katılacak yeni unsurlarla alakalıdır. Yunanistan garantörlük statüsünden vazgeçmeye hazır olduğunu açıklayarak mevcut sistemi değişime zorlamaktadır. İngiltere, bu konuda, daha ziyade iki toplumun eğilimlerine bakmak eğilimindedir”
“Alternatifler oldukça zayıf”
Vural, gözlerin Türkiye’ye çevrili durumda olduğunu belirterek, tek yanlı müdahale hakkının bulunmadığı, üçüncü aktorlerin de katıldığı ve toplumların oluruyla şekillendirilecek geçici bir düzenlemeye gitmek dışındaki alternatiflerin oldukça zayıf göründüğünü kaydetti.
Vural, Güney’de yerel seçimlerin ertelenmesi yönünde hükümetin yaptığı girişimin müzakere süreci boyunca siyasi riskleri azaltabildiğine dikkat çekerek, niyetin bu olmadığının açıklandığını ama bu açıklamadan bağımsız olarak iki lider arasında varılacak uzlaşmanın daha uygun bir ortamda Kıbrıs Rum halkına anlatılması gerektiğini söyledi.
“Kıbrıs Türk siyasi eliti daha hazırlıklı”
Vural, şöyle devam etti, “Esas ertelemenin başkanlık seçimleriyle ilgili olduğunu düşünüyorum. Kıbrıs Rum tarafının başkanlık seçimleriyle iç içe geçmiş bir referendum sürecinden kaçınması gerektiğine inanıyorum. Her iki kesimde de gerek halkın gerekse siyasi elitlerin bir referanduma büyük oranda hazır olmadığına inanıyorum. Kıbrıs Türk siyasi eliti daha hazırlıklı görünüyor. Evet ve hayır çizgileri kuzeyde daha koyu olarak belirginleşmiş durumdadır. Ama Kıbrıs’ın güneyinde bu çizgileri takip ettiğiniz zaman çok belirgin sonuçlara ulaşamıyorsunuz. Eğer iki toplum liderleri arasında varılacak bir uzlaşmayı destekliyorlarsa AKEL ve DISI’nin çok açık bir işbirliği içinde olması gerekmektedir. Bu noktadan uzak olunduğu kanaatindeyim. Hatta Anastasiades’in siyasal parti düzeyinde daha geniş bir birliktelik yaratması gerekmektedir”
“Sadece Kıbrıslı Türklerin sürdüreceği bir süreç yetersiz”
Vural, Kıbrıslı Türkler’in öncelikle tüm siyasal güçler ve sivil toplum olarak sürece katılma talebini ileri sürerek Kıbrıslı Rumların da aynısını yapması yönünde tavır almasının oldukça önemli olduğunu belirtti. “Sadece Kıbrıslı Türklerin sürdüreceği bir süreç yeterli değildir” diyen Vural, sürecin bir evet bir hayır biçimindeki bir sonucun her iki taraf için de zararlı olacağını gösterdiğini kaydetti. Vural, “Kıbrıslı Türklerin, iki liderin uzlaşmayı ilan etmelerinden sonra referandumda iki eveti destekleme dışında geçerli bir alternatiflerinin olmadığını düşünüyorum”dedi.