Gübre petrolden vahim! Hürmüz’den ‘boğaz’a %75’lik fatura

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Küresel piyasalarda üre fiyatı, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kaldığı 2 aylık dönemde %75 artarak ton başında 850 dolara yükseldi. Gübre hammaddesi olarak bilinen ‘üre’ üretiminin yaklaşık %45’ine Orta Doğu ve ağırlıklı olarak İran ev sahipliği yapıyor. Savaşta bölgedeki arz da %60 civarında geriledi. Türkiye’de de gübre fiyatları %20-30 bandından artarken, Ticaret Bakanlığı devreye girerek gübre ve ham maddesinde ithalat vergilerini sıfırladı.

Orta Doğu’da ABD ve İran arasında “kırılgan ateşkes” devam ederken, diğer yandan “muhtemel bir anlaşma” konusunda da somut gelişmeler yaşanmıyor. Son olarak İran tarafının ABD’ye sunduğu “Hürmüz’deki abluka bitsin, nükleer konuları da ardından görüşmeye başlayalım” yönündeki teklife, Beyaz Saray yönetiminin sıcak bakmadığı ifade ediliyor.

GÜBREDEKİ TABLO DAHA VAHİM

Gelinen noktada Hürmüz Boğazındaki tıkanıklık ikinci ayını doldurmak üzere… Bu süreçte petrol fiyatları (şubat kapanış fiyatına göre) yaklaşık %53 gibi yüksek bir primle, 29 Nisan itibarıyla 111,50 dolara kadar yükseldi. Ancak Hürmüz Boğazı sadece petrol değil azotlu gübre (granül üre) ticareti için de kritik bir geçiş noktası… Bu süreçte üre fiyatlarındaki artış ise daha vahim boyutlara ulaştı.

FİYAT YÜZDE 75 ARTTI

Küresel piyasalarda gübre fiyatları, vadeli işlem sözleşmeleri üzerinden CME Group (Chicago Mercantile Exchange) bünyesindeki CBOT (Chicago Board of Trade) borsasında işlem görüyor. Bu terminalde “Üre Granül Orta Doğu” vadeli işlem kontratlarında ton fiyatı, 27 Şubat’ta 484 dolar seviyesinde bulunuyordu. Söz konusu fiyat 27 Nisan’da 850 dolara kadar yükseldi ve %75 arttı.

ÜRETİM YÜZDE 60 GERİLEDİ

Ürenin, dünyada en yaygın kullanılan azot gübresi olduğunu ve mısır, buğday, pirinç başta olmak üzere temel ürünlerin yetiştirilmesinde kullanıldığını belirten uzmanlar, “Savaşın başlamasından bu yana Basra Körfezinde üre üretiminin de yüzde 60 civarında gerilediği tahmin ediliyor. Orta Doğu’daki üretim haftada 160 bin tona kadar düştü ve yılın dip seviyesine ulaştı” uyarısında bulunuyor.

44 GEMİ BEKLİYOR

Bu arada son iki ayda sadece 11 gübre gemisinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği, 44 geminin Basra Körfezi’nde beklediği ve bunların yarısının yüklü olduğu ifade ediliyor. Orta Doğu’nun küresel üre ticaretinden yaklaşık yüzde 45 pay aldığını da hatırlatan uzmanlar, “Körfez’de depolama alanı da tükeniyor. Bu da üretimin durması riskini artırıyor” diye konuşarak, endişelerini dile getiriyor.

İLK ETKİLER MARTTA GELDİ

Yaşanan gelişmelerle birlikte Hürmüz çıkmazının gıda krizine dönüşmesi riski de gittikçe artıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından açıklanan Küresel Gıda Fiyat Endeksi, mart ayında yüzde 2,4 artmıştı. İran savaşının etkisiyle gerçekleşen bu artışa; ‘üre’ye bağımlı olan tahıllar başta olmak üzere et ve süt ürünleri, bitkisel yağlar ve şeker gibi bütün gıda emtiaları katılmıştı.

GÜMRÜK VERGİSİ SIFIRLANDI

Öte yandan Türkiye’de de gübre fiyatlarında savaşın ardından %20-30 arasında fiyat artışları gözlemlendi. Ticaret Bakanlığı ise devreye girerek son 1 ayda aldığı tedbirlerle gübre, katı amonyum nitrat ve monoamonyum fosfatın gümrük vergisini sıfırladı.

yenibakış gazetesi-kktc son dakika