Ekonomik sorunlarla boğuşan vatandaş, market fiyatlarının cep yakmasından şikâyet etti ve “Kurban Bayramı’nda bile geleneksel sofralar kurmak bize çok uzak” dedi.
Bayramda bir masa kurmanın nerdeyse 300 ile 400 TL civarında mal olduğunu belirten vatandaşlar, bir ay boyunca kazandıkları 2 bin 175 TL’nin temel ihtiyaçlara dahi yetmediğini söyleyerek, “Bir bayram günü için 300 – 400 TL harcayarak masa kurmamız bize lüks” dedi.
Asgari ücret kapsamında aylık 2 bin 175 TL maaş alan bir kişinin bir günlük bayram geleneği için 300-400 TL harcaması, aylık ev kirası, elektrik, su, telefon, akaryakıt gibi diğer masraflarla birleştirildiğinde o ay geçinmek imkânsız oluyor.
Eniz ORAKCIOĞLU
Ülkedeki ekonomik kriz nedeniyle vatandaşın geçim zorluğu yaşaması, geleneksel bayram sofralarının da tadını kaçırdı. 2 Bin 175 TL sınırında kalan asgari ücretle geçinmekte zorlanan vatandaşlar, bir bayram gününde 200 TL’ye donatılan masayı kurmakta güçlük çekiyor. Yeni Bakış’a değerlendirmede bulunan vatandaşlar, geçim güçlüğüne dikkat çekerek, aldıkları asgari ücretle temel ihtiyaçlarını dahi karşılayamamaktan dert yandı.
Sofrada temel gıda 46 TL
Yeni Bakış olarak marketlerdeki en uygun fiyatları baz alarak, bir bayram sofrası hazırlamaya çalıştık. Her bayram gelenek haline gelen ve sofralarımızın olmazsa olmazları içinde yer alan içecekler ve temel gıda ekmek fiyatları ile başladık listemize. 5 litre su 5,00 TL, 1 litre meyve suyu 4,00 TL, 2 buçuk litre kola 5,00 TL, 1400 gr. yoğurt 9,00 TL ve ekmek 1,00 TL’den satılırken bunların hepsini sofrada bulundurmak isteyenlerin 23 TL’yi gözden çıkarması gerekiyor. 10 kişilik bir bayram sofrası kurulduğunda, bu malzemelerin birer tane ile sınırlı kalmayacağı düşünüldüğünde 2’şer tane alındığında vatandaşın cebinden çıkacak para en az 46 TL .
TEMEL GIDALAR VE MEŞRUBAT
Yoğurt (1400gr): 9,00 TL
Ekmek: 1,00 TL
Kuru Yemiş(650gr): 18,50 TL
Su (5 Lt) : 5,00 TL
Meyve suyu(1 LT): 4,00 TL
Meşrubat(2 buçuk LT): 5,00 TL
3 çeşit ana yemek: 180 TL
Temel sofra giderlerinin yanı sıra, bayram akşamlarında dost ve akrabalarımızla bir araya geldiğimiz geleneksel sofralarımızda, hoş sohbetler eşliğinde yenecek olan yemeklerin de bütçeyi zorlayacağı görülüyor. Tavuğun kilosunun 11.40 TL, yemeklik kuzunun kilosu 37,00 TL, pirzolanın kilosu 65,00 TL ve kıymanın kilosunun da 49,00 TL’ye satıldığı kasap reyonlarından alışveriş yapmak da asgari ücretliler için lükse giriyor. Örneğin 10 kişilik yemek hazırlayacak olan bir kişi, patates kebabını fırına koymaya kalkarsa en azından 2 tavuk ve 1 kilo patatesi, soğan, salça, tuz, soğan ve yağ gözden çıkarmalı ki bu da 50 TL civarında bir harcama gerektiriyor. Geleneklerimize göre tek yemeğin asla sunulmadığı sofralarımızda sadece patates kebabı ile iş bitmiyor, 2’nci hata 3’üncü ana yemek de her zaman sofralarda yerini alıyor. Seçenekler arasında geleneksel yemeklerimizden molehiya veya fırında makarnanın da olduğunu düşünürsek, kilosu 49,00 TL olan kıyma ve kilosu 38,00 TL et ile birlikte kullanılacak makarna, soğan, yağ, tuz, salça, maydanoz ve diğer ürünlerin de toplam tutarıyla birlikte 130 TL civarında harcama yapılması gerekiyor. Kısaca 3 çeşit ana yemek yapmak isteyen bir vatandaş 180 TL’yi gözden çıkarmalı.
ANA YEMEK MALZEMELERİ
Ayçiçek Yağ(2Lt.) – 15,00 TL
Zeytin Yağı(1 Litre) – 32,50 TL
Tuz (500gr) – 4,50 TL
Sirke(1LT) – 6,00 TL
Salça(370gr) – 5,00 TL
Makarna(500gr) – 3,00 TL
Kıyma – 49,00 TL
Tavuk – 11,40 TL
Yemeklik Kuzu – 38,00 TL
Maydanoz – 1,50 TL
Patates – 2,00 TL
Kuru Soğan – 1,80 TL
Mangal yakmak 300 TL
Kıbrıslı Türkler’in bir başka köklü geleneği ise özel günlerde yakılan mangal keyfi. bayramda da birçok aile toplanarak mangal yakarak yeme, içme keyfinde hoş sohbet yaptıkları bilinir. Yukarda çıkardığımız yemek listesini bir yana bırakırsak ve yahut ben bu bayram yemek çeşitleri değil de mangal keyfi yapacağım diyorsanız 2 kilo pirzola, 2 kilo şişlik ve 2 tavukla da günü kurtarabilirsiniz. Buna rağmen fiyatlar yine de cep yakacak. 3 çeşit yemek 180 TL’ye mal olurken, mangal yakmak ve pişirmek 300 TL civarında bir meblağ gerektiriyor.
ET VE TAVUK
Kıyma – 49,00 TL
Yemeklik Kuzu – 38,00 TL
Şişlik Kuzu – 70,00 TL
Pirzola – 65,00 TL
Tavuk – 11,40 TL
Salata 25 TL
Bayramda yenecek yemeklerin yanında salata da olmazsa olmaz, değişik sebzelerle renklendirilebilecek bu lezzet de salatalık, domates, marul, sarma, soğan ve limon gibi sebzelerle hazırlanan bir salata için cepten 25 TL gibi minimum bir para çıkarmanız gerekir.
SEBZELER
Domates – 4,50 TL
Maydanoz – 1,50 TL
Salatalık – 4,50 TL
Marul – 2,25 TL
Sarma – 4,00 TL
Kuru Soğan – 1,80 TL
Limon – 5,50 TL
Meyve 33 TL
Bayram sofrası geleneğinin salt ana yemek ve temel gıdalarla kısıtlı olamdığı bilinen bir gerçek. Bunun yanında tatlısı, meyvesi ve mezeleri de sofralarda yerini alıyor. Yemekten sonra yenilen meyve fiyatları da kilo bazında marketlerin manav reyonlarında şu şekilde yer alıyor; 3 kilo kavun; 10,00 TL, 3 kilo karpuz; 3,00 TL, muz; 3,50 TL, elma; 6,90 TL, nektarin; 6,00 TL, üzüm; 10,00 TL. Eğer sofranızda birkaç çeşit meyve olsun istiyorsanız 33 TL’yi gözden çıkarmanız şart.
MEYVE
Muz – 3,5 0 TL
Karpuz – 1,00 TL
Kavun – 3,50 TL
Üzüm – 10,00 TL
Elma – 6,90 TL
Nektarin – 6,00 TL
1 günde 250 TL harcamak zor
Kısacası bu bayram geleneklerinden çok kişi fedakârlık edeceğe benziyor. En uygunundan hesapladığımız temel gıda 46, ana yemek 180 veya 300 TL mangal yakmak, salata 25 TL, meyve 33 TL’lik fiyatların yanında sofralarda bulunan birçok gıdanın fiyatını da bu hesaba kattığımızda 285 TL veya mangal yakıp bir akşam yemeği 405 TL civarında bir para cebimizden uçup gidiyor. Asgari ücret kapsamında aylık 2 bin 175 TL maaş alan bir kişinin bir günlük bir bayram geleneği için 285 veya 405 TL harcaması, aylık ev kirası, elektrik, su, telefon, akaryakıt gibi diğer masraflarla birleştirildiğinde o ay geçinmek imkânsız oluyor.