DOLAR 50,43520,05%
EURO 55,3792-0,26%
ALTIN 6.117,76-1,91
BITCOIN 32553280.07972%
Lefkoşa
°

SABAHA KALAN SÜRE

‘Gaz’da tehlikeli kutuplaşma!

ABONE OL
22 Aralık 2018 09:28
0

BEĞENDİM

ABONE OL
https://yenibakisgazetesi.com/wp-content/uploads/2023/03/alt.jpeg

DAÜ Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sözen, Doğu Akdeniz’deki gazın sahibi olan bütün ülkelerin içinde bulunacağı katılımcı bir diyalogla sorunların çözüleceğine, işlerin kutuplaşma yoluna gittiğini ifade etti. Sözen, gazın ancak tek bir eksende birleştirilerek Avrupa üzerinden dünya piyasasına ulaştırılması ile tüm aktörlere yarar sağlayacağına vurgu yaptı


Sözen, Kıbrıs sorununun çözümsüzlüğünün yanı sıra Türkiye-İsrail ve Türkiye-Mısır tansiyonu yüksek ilişkilerinin etkili olduğu Doğu Akdeniz’deki gazın yönetimi konusundaki kutuplaşmayı, Kıbrıs Rum tarafının bölgedeki aktörlerle yaptığı ikili veya üçlü görüşmelerle ve Türkiye’yi dışlayarak, dengelemeye çalıştığını dile getirdi


Kutuplaşmaların tansiyonu yükseltmekle kalmayarak çatışma ortamı yaratma potansiyelini de taşıdığına vurgu yapan Sözen, Doğu Akdeniz’deki gazın paylaşımı noktasında ilgili tüm tarafların aklıselim hareket ederek, mantıklı adımlar atması gerektiğini ifade etti


YDÜ Siyaset Bilimi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Şevki Kıralp ise, Türkiye’nin kıta sahanlığı ile Güney Kıbrıs’ın ilan ettiği Münhasır Ekonomik Bölgesi’nin bazı parsellerinin çakıştığının altını çizdi. Kıralp, her iki tarafın da birbirine danışmadan attığı adımların sıkıntılı bir süreç yarattığını söyledi


Kıralp, Avrupa Komisyonu’nun EastMed projesini onaylamamasıyla İsrail, Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs’ın Türkiye’yi denklem dışı bırakma stratejilerinin çökeceğini kaydetti. Kıralp, “İsrail ve güney Kıbrıs, eğer doğal gazı Avrupa pazarına ulaştıracaklarsa, bunu Türkiye’den geçecek bir boru hattı vasıtasıyla yapmak durumunda kalacaklarıyla yüzleşmiş olurlar” dedi 


Özlem ÇİMENDAL

Doğu Akdeniz gazını Avrupa’ya ulaştırmayı hedefleyen ve İsrail, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile İtalya’nın dahil olduğu Doğu Akdeniz doğal gaz boru hattı (East-Med) projesinin hayata geçirilmesi için gerekli resmi anlaşmanın gelecek yılın ilk aylarında imzalanacağı kararı, gözleri Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne çevirdi.

DAÜ Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sözen ve YDÜ Siyaset Bilimi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Şevki Kıralp, Doğu Akdeniz’de paylaşılacak olan gaz konusunu, tarafların tutumunu ve Türkiye ile KKTC’nin rolünü Yeni Bakış’a değerlendirdi.  

DAÜ Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı 

Prof. Dr. Ahmet Sözen: Kutuplaşmalar tansiyonu yükseltmekle kalmayarak çatışma ortamı yaratma potansiyeli taşıyor

Akdeniz’de kızışan doğal gaz projelerinde gruplaşmaların ilgili ülkelere fayda sağlamayacağıne dikkat çeken DAÜ Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Prof. Dr. Ahmet Sözen, gazın Avrupa piyasasına ulaştırılmasında tüm paydaşların ortak uzlaşı temelinde hareket etmesi gerektiğini kaydetti. 

Diyalog yerine, tehlikeli kutuplaşma 

Doğu Akdeniz’de var olan gazın sahibi olan bütün ülkelerin içinde bulunacağı katılımcı bir diyalogla çözüleceğine, işlerin kutuplaşma yoluna gittiğini ifade eden Sözen, gaz konusunun Güney Kıbrıs Rum yönetimi, Kuzey Kıbrıs Türk tarafı, Türkiye, Yunanistan, Ürdün, Mısır ve İsrail’in bir arada olduğu ortak bir diyalog çerçevesinde paylaşım yoluna gidilmesi gerektiğini kaydetti. 

Sözen, ancak gazın tek bir eksende birleştirilerek dünya ve Avrupa piyasasına ulaştırılmasının tüm aktörlere yarar sağlayabileceğine vurgu yaptı. 

Kıbrıs sorunu, Türkiye’nin İsrail-Mısır ile tansiyonu yüksek ilişkisi Rum tarafının elini güçlendiriyor   

Kıbrıs sorununun çözümsüzlüğünün yanı sıra Türkiye-İsrail ve Türkiye-Mısır tansiyonu yüksek ilişkileri nedeni ile Doğu Akdeniz’deki gazın yönetimi konusunda kutuplaşmaların olduğuna vurgu yapan Sözen, Kıbrıs Rum tarafının da bölgedeki aktörlerle yaptığı ikili veya üçlü görüşmelerle Türkiye’yi dışlayarak, bu kutuplaşmayı dengelemeye çalıştığını dile getirdi. 

Kutuplaşmalar çatışma ortamı yaratıyor 

Kutuplaşmaların  tansiyonu yükseltmekle kalmayarak çatışma ortamı yaratma potansiyelini de taşıdığına vurgu yapan Sözen, Doğu Akdeniz’deki gazın paylaşımı noktasında ilgili tüm tarafların aklıselim hareket ederek, mantıklı adımlar atması gerektiğini ifade etti. 

“Kaybeden tüm aktörler olur”

Doğu Akdeniz’deki gazın paylaşımı ve dünya piyasalarına taşınmasının sadece devletlerin güdümünde olmadığının altını çizen Sözen, “Biliyorsunuz ki gazı devletler değil, uluslararası doğal gaz ve petrol firmaları çıkarır. Bir bölgede eğer çatışma riski varsa ve tansiyon yüksekse o gaz çok fazla hak ettiği değerini bulmaz. Uluslararası gaz ve petrol şirketleri riskli bölgelere girmek istememekle birlikte gerekli fiyatları da vermek istemeyebilir. Çünkü riskli bölgelere girmek istemez” diyerek, bunun da Doğu Akdeniz’deki gazın paylaşımı ve getirisi konusunda tüm aktörlerin kaybedeceği anlamı taşıdığına işaret etti. 

Türkiye stratejik hamleler yapıyor 

Türkiye’nin gazın paylaşımı noktasında yapılan ikili-üçlü görüşmeler ve anlaşmalar çerçevesinde dışlanma hamlesine karşın KKTC ile bir anlaşma imzaladığını anlatan Sözen, imzalanan anlaşma ile birlikte kendi Münhasır Ekonomik Bölgesi’nde gaz araştırmasına geçtiğini ifade etti. Sözen, “Türkiye’nin izlediği bir diğer strateji ise kendi Münhasır Ekonomik Bölgesi ile çakışan, sorunlu bölgelerde de gaz aramalarını engellemek için bazı karşı ataklarda bulunduğunu da görüyoruz. Türk donanması ile İtalyan ENI şirketinin kazısını durdurduğu gibi” dedi. 


“Kıbrıs sorunu çözülmeli, Türkiye-Mısır-İsrail ilişkileri normalleşmeli”

Doğu Akdeniz’de yaşanan yüksek tansiyonlu sorunların kolay olmasa da kilidini çözecek birkaç yol olduğunun da altını çizen Sözen şöyle konuştu: “Tüm aktörler ve ilgili ülkelerin katılımcı şekilde diyaloğa girebilmesi için ilk olarak Kıbrıs meselesinin tüm tarafları tatmin edecek şekilde çözümlenmesi gerekmektedir. İkincisi Türkiye’nin İsrail’le ve Mısır’la olan ilişkilerini normalleştirmesi lazım” şeklinde konuştu. 

Rusya kendi gazına alternatif istemiyor 

Gaz konusunda Rusya’nın rolünün de çok önemli olduğuna dikkat çeken Sözen, Rusya’nın pozitif bir ortamın olmasını istemediğini kaydetti. Sözen, Rusya’nın rahatsızlık duymasının nedeninin bölge ülkelerinin Doğu Akdeniz’deki gaz konusunda ortak uzlaşıya vararak, Avrupa üzerinden dünyaya pazarlamasının Rus gazına olan talebi düşürmesi olduğunu vurguladı. Sözen, “Bu durumda Rusya’nın gazına bir alternatif olacaktır. Bu da Rusya’nın işine gelmiyor. Kapalı kapılar ardında Rusya’nın olası bu ortamı engellemek için hareketlerde bulunduğunu da biliyoruz” şeklinde konuştu. Sözen, bunun son yıllarda Rusya’nın Kıbrıs sorununun çözümü konusunda da yapıcı tavır sergilememesinden açıkça görüldüğünü sözlerine ekledi.  


YDÜ Siyaset Bilimi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Şevki Kıralp: Avrupa Komisyonu’nun onayı kilit nokta

YDÜ Siyaset Bilimi Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Şevki Kıralp ise Kıbrıs ve İsrail doğal gazının Avrupa’ya taşınmasını öngören EastMed boru hattının; Doğu Akdeniz’den Girit’e, oradan Yunan anakarasına, oradan da İtalya’nın güney-doğusundaki Otranto bölgesine ulaşmasının planlandığını söyledi. Kıralp, “Unutmamalıyız ki bu projenin hayat bulması için Avrupa Komisyonu’nun onayı gerekmektedir. Avrupa Komisyonu bu projenin fizibilite çalışmasının yapılabilmesi, yani projenin uygulanabilir olup olmadığı, ekonomik açıdan kazançlı olup olmadığının ortaya çıkması için 100 milyon dolar harcama yapacaktır. 

Avrupa Komisyonu fizibilite çalışmasının sonuçlarıyla tatmin olmazsa, yani bu projeyi kazançlı ve uygulanabilir bulmazsa, onay vermeyebilir. Evet, ihtimaldir, proje fizibil bulunabilir, komisyon da onay verebilir ama bunun tam tersi de ihtimal dışı değildir. Dolayısıyla her iki ihtimali de dikkate alarak değerlendirme yapmayı uygun görüyorum” diye konuştu.

Türkiye’nin kıta sahanlığı ile Güney’in MEB’i çakışıyor 

Avrupa Komisyonu projeyi onaylamış olsa ve hayata geçse dahi Türkiye’nin kıta sahanlığı ile güney Kıbrıs’ın ilan ettiği Münhasır Ekonomik Bölgesi’nin bazı parsellerin çakıştığı gerçeğinin değişmeyeceğinin altını çizen Kıralp, “Yani, hem Türkiye hem güney Kıbrıs, aynı deniz parçası için ‘burası bana aittir’ demeyi sürdürecek, her ikisi de kendince haklı olacak ve denizlerdeki sorunlar devam edecektir. Öte yandan, Kıbrıs doğal gazında Kıbrıslı Türklerin de hak sahibi olduğu gerçeği değişmeyecektir. Dolayısıyla, Kıbrıs Rum tarafının ‘sizin payınızı bir kenara ayırıp çözümden sonra size vereceğiz’ şeklindeki politikası sorun oluşturmaya devam edecektir” dedi.  

İki tarafın da birbirine danışmadan attığı adımlar sıkıntı yaratıyor

Uluslararası hukuk açısından da çok sağlıklı olmayan başka bir sonun daha varlığına dikkat çeken Kıralp, uluslararası hukukta, bir ülkenin doğal zenginliklerinin o ülkenin halkına ait ve bu zenginliğin değerlendirilmesiyle ilgili politikalara rıza gösterip göstermemenin de o halk için temel bir hak olduğunu kaydetti. Kıralp, “Kıbrıs Rum tarafı uluslararası enerji şirketlerine verdiği yetkilerde Kıbrıs Türk toplumuna sormuyor ve danışmıyor. Bu durum uluslararası hukuk açısından sağlıklı sayılmaz. İfade etmeliyim ki, bizim Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’na verdiğimiz yetki de bundan çok farklı değil çünkü biz de Kıbrıs Rum toplumuna sormadan ve danışmadan bu adımı atıyoruz. Aslında Türk tarafı bu siyaseti uygulamaya mecbur kalmıştır çünkü Kıbrıs Rum tarafı doğal zenginliklerle ilgili müşterek karar üretecek ortak bir komitenin kurulmasına karşı çıkmıştır ve doğal gaz arayışındaki tek yanlı adımlarına da Türk tarafının ikazlarına rağmen devam etmiştir. Dolayısıyla, EastMed projesi hayata geçerse bu sorunlar tarafların ilişkilerinde sıkıntı yaratmaya devam edecektir” şekline konuştu.  


“Avrupa Komisyonu onaylamazsa doğal gazı Avrupa pazarına Türkiye’den geçecek bir boru hattı vasıtasıyla yapmak durumunda kalacaklarıyla yüzleşecekler”

Kıralp sözlerini şöyle tamamladı: “Elbette, diğer bir ihtimal da Avrupa Komisyonu’nun EastMed projesini onaylamamasıdır. Böyle bir durumda, İsrail, Mısır, Yunanistan ve güney Kıbrıs’ın Türkiye’yi denklem dışı bırakma stratejileri büyük ölçüde çökmüş olur. İsrail ve güney Kıbrıs, eğer doğal gazı Avrupa pazarına ulaştıracaklarsa, bunu Türkiye’den geçecek bir boru hattı vasıtasıyla yapmak durumunda kalacaklarıyla yüzleşmiş olurlar. Mısır hem İsrail doğal gazının hem de Kıbrıs doğal gazının bir kısmını satın almaya istekli olduğunu şimdiden ortaya koymaktadır, ancak hem İsrail’in hem de güney Kıbrıs’ın sadece Mısır’la yetinmeyip Avrupa pazarına da ulaşmak istedikleri ortadadır. Böyle bir durumda tüm ilgili taraflar Doğu Akdeniz doğal gazından ekonomik fayda elde etmenin en sağlıklı yolunun, içerisinde Türkiye ve Kıbrıslı Türklerin de yer alacağı bir iş birliği modeli olacağını görmüş olurlar. Bu hem doğal gaz meselesiyle ilgili hem denizlerle ilgili hem de Kıbrıs sorunuyla ilgili çözüm gereksinimini yeniden belirginleştirir. Dolayısıyla, bence Avrupa Komisyonu’nun EastMed projesini onaylaması ya da onaylamaması, bölgedeki ilişkilerin ve enerji politikalarının geleceği açısından önemlidir ve ciddi ölçüde belirleyici olacaktır.”

admin

    Bu yazı yorumlara kapatılmıştır.

    Video İzle