İnsanlık suçu işliyoruz

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Eniz Orakcıoğlu

Mülteci Hakları Derneği Proje Koordinatörü
Faika Deniz Paşa, KKTC’de sıfır mülteci politikası olduğunu vurgu yaparak,
“Biz Kıbrıs’ta yaşayan halklar olarak yakın geçmişimizde savaşı ve zulmü bilen
insanlarız. Bizde bir çatışma yaşadık, kendi ülkemizde yerimizden edildik, iç
ve dış zorunlu göç yaşadık. Bu sebeple de biz zulmü de savaşı da bilen bir
toplumuz” dedi.

 Paşa: Bugün
Kuzey Kıbrıs’ta BM Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin koruması altında olan
insanların sayısı yüzü geçmemektedir. Şu anda dünyada her 113 kişiden biri
mülteci ve bizim bundan fazlasını yapabileceğimizi düşünmekteyim. Buna bağlı
olarak toplumda ve siyasi kesimde oluşan korkuların yersiz olduğunu söylemek
isterim” 

Paşa: “Tüm zamanlarda 
en fazla tanınan mültecilerden biri Albert Einstein’dır. Einstein bugün
bizim dünyamızda yaşasaydı ve Kıbrıs’a kaçsaydı, biz onu önce sınır
kapılarımızdan reddedip, düzensiz yollara zorlayacaktık, o zaman da bir gemi
ile bu ülkeye düzensiz yoldan girseydi ve bu yolculukta hayatta kalmayı
başarabilseydi, onu önce cezaevine atacak, yargılandıktan sonra hayatının
riskte bulunduğu  Nazi Almanya’sına geri
gönderecektik”

“Bugün bize kayıtlı mültecilerden akademisyen de olan
var, mimar da olan var işçi, terzi olan da var. Şunun herkes bilincine
varmalıdır ki mülteciler gelecek ve biz onlara bakacağız, onlar da otur yan
gelecek diye bir durum söz konusu değildir. Bizim ülkemizde sıfır mülteci
politikamız var ve bu durum ne uluslararası hukuka ne de insan vicdanına sığan
bir tutum değildir”

“Mültecilerin
başına gelenlerden sınır dışı eden devlet sorumludur”

Mülteci Hakları Derneği Proje Koordinatörü
Faika Deniz Paşa, Ülkede mültecilerin haklarını koruyan, mültecilere dair
uygulanan prensipleri içeren ve iç hukukun bir parçası olan birçok sözleşmenin
bulunduğunu  anımsatarak, “Bunların
başında 1951 Mülteciler sözleşmesi gelmektedir. Bunun yanı sıra Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi ile Medeni ve Siyasi Haklar sözleşmesindeki yaşam hakkını ve
işkence yasağını içeren maddelerin sınır ötesi etkileri bulunmaktadır. Sözleşmeleri
yorumlamakla yükümlü mahkeme ve komite, kişilerin sınır dışı edilme dolayısıyla
gönderildiği  yerde hayatı tehlikeye
girerse, işkence görürse, insanlık dışı veya onur kırıcı muameleye uğrarsa o
geri gönderme işlemini yapan devlet de bundan sorumludur” dedi.

“Geri
göndermeme ilkesi bizi bağlayıcıdır”

İç hukukun parçası olan işkenceye karşı
sözleşmeye de atıfta bulunan  Paşa, “Bu
sözleşmede de işkence yasağının sınır ötesi etkisi bulunmaktadır. Bu sebeple
mültecilere dair hukuki kuralların en başında gelen geri göndermeme prensibi
bizim iç hukukumuzun parçasıdır. Ayrıca, geri göndermeme prensibi uluslararası
örf ve adet hukuku kuralıdır. Bu noktada herhangi bir devlet, devlet olduğunu
iddia ediyorsa bu prensibi içeren sözleşmeleri imzalamasa dahi, bununla ilgili
bir yasası olmasa bile geri göndermeme ilkesine uymak zorundadır. Bunun bu
şekilde olmasının nedeni insanlık olarak geçmişte deneyimlediğimiz olaylardır.
Örneğin, Nazi Almanya’sından kaçan Yahudiler Amerika’ya sığınmak istediklerinde
gemilerle geri gönderilmişler ve toplama kamplarında öldürülmüşlerdi. 2’inci
dünya savaşı deneyimlerinden sonra da insanlık, zulmü gördüğünü ve kimsenin
savaşa ve zulme geri gönderilemeyeceğini söylemişti. Bu nedenle de geri göndermeme
ilkesi bizi bağlayıcıdır” diye konuştu

“Yasal
düzenleme yapma konusunda eksiğiz”

KKTC Meclisinde yapılan yasalarda
mültecilerin haklarına dair bire bir bir ibare bulunmadığını hatırlan Faika
Deniz Paşa, “Böyle bir ibareye yer verilmemesi sözleşmeler ihlal edilebilir
anlamına gelmez. Bizim muhaceret yasamızda veya yasa altında tüzüklerde
uluslararası korunma ihtiyacı olan insanlar için uygulanması gereken kurallar
bulunmamaktadır. Uluslararası korumaya dair de Kıbrıs’ın Güney’inde veya
Türkiye’deki gibi ayrı bir yasamız da yok. Bu bakımdan da yasal düzenleme yapma
konusunda eksiğiz” şeklinde konuştu.

“Yasada
değişiklik yaparak önerdik”

İki yıl önce Mülteci Hakları Derneği
olarak, Fasıl 105 Yabancılar ve Muhaceret Yasasına bir dizi değişiklik
önerileri yaptıklarını anımsatan Paşa, “Bu önerilerin taslağını oluşturduk,
daha sonra adamızın Kuzeyi’nde aktif olan birçok sivil toplum örgütü ve BM
Mülteciler Yüksek Komiserliği’ne de danışarak, Meclis’teki siyasi partilerin
temsilcileri ile görüştük. Değişikliklerin içerisinde mülteciler geri
göndermeme ilkesi, 1951 sözleşmesi, Avrupa İnsan hakları Sözleşmesi, İşkenceye
karşı sözleşmeler ile Medeni ve Siyasi haklar sözleşmelerdeki yükümlülüklerimiz
ve bu doğrultuda mülteci olarak tanınacak insanlara dair bir ikamet statüsü ve
hali hazırda da uygulamada olan hakların yasal güvenceye kavuşturulması bulunmaktaydı.”
dedi.

“Hazırladığımız
çalışma raflara kaldırıldı”

Mültecilere verilen bağzı haklar olduğunu
ve bu verilen hakların yasalarda yer almamasına karşın  politik kararlar olarak uygulandığını
vurgulayan  Paşa, “BMMYK tarafından
uluslararası koruma ihtiyacı olduğu tespit edilen kişilerin sağlık hakkına
erişim, eğitim hakkına erişim, ön izin gerekmeksizin çalışma hakkı gibi hakları
var. Bu mevcut ve elimizde olan haklarında yasaya dökülmesi için çalışma
yaptık. Tüm siyasi partilerle de görüştük. Bu değişikliğe hepsi sıcak baktı ve
her partiden birer vekil bu değişiklikleri meclise sundu, Genel Kurulda
görüşülmesi onaylandı ve hukuk komitesine gitti. Hukuk komitesinde 2 kere
görüşüldü ve sonrasında bir kez daha görüşülmeyerek rafa kaldırıldı” diye
konuştu.

“Sınır
kapılarından mültecileri reddetmek hata”

Paşa, sözlerine şu şekilde devam etti; “Sınır
kapılarına gelen insanlar ‘Biz mülteciyiz, uluslararası korunma ihtiyacımız
vardır’ dediklerinde bu kişilerin girişini reddetme nedeni bile olabiliyor. Bu
sebeple bizim ülkemizde yapılan hata gelen insanları geri döndürme oluyor. Bu
insanları birkaç kez sınır kapılarından reddettiğiniz zaman onlarda düzensiz
ülkeye giriş yolunu denemek zorunda kalıyor. Özelliklede Kuzey ve Güney
Kıbrıs’ta akrabası olan kişiler varsa Ercan’dan veya Girne Limanı’ndan giriş
yapmaya çalışıyorlar. Kısacası siz bu insanları ucuz ve güvenli olan uçak ve
gemi yoluyla ülkeye girişini engellerseniz, onlarda kaçakçılara yüksek miktarda
paralar verip, boğulma riskini de göze alıp kaçak yollardan ülkemize girmeye
çalışacaklardır.”

“Savaştan
ve zulümden kaçanı suçlularla hapse atmak doğru değildir”

Ülkeye izinsiz yollardan giren kişileri Mülteciler
Sözleşmesine aykırı olarak mahkemeye çıkarıp, cezaevine suçlularla birlikte
atıldığını ve akabinde sınır dışı edildiğini belirten Faika Deniz  Paşa, “Mülteciler ülkelerindeki savaş ve
zulümden kaçtıklarında başka ülkelere düzensiz şekilde girdikleri için
cezalandırılmamalıdırlar. Kaldı ki bu durum cezai prosedür içinde de
cezalandırılacak bir şey değildir. Çünkü bu kişiler darp, taciz ve hırsızlık
gibi başka insanlara zarar verecek bir suç işlememektedir, sadece düzensiz sınırı
geçmekte ve burada zarar gören sınır olgusundan başka bir şey değildir,
kimsenin canını yakıp, kimseye zarar vermemektedir. Burada işlenen idari bir
suçtur ve bu durumda geçerli bir sebepleri bulunduğu müddetçe, bu kişileri
suçlularla birlikte hapse atmamak doğru değildir” şeklinde konuştu.

“100
kişiden daha fazlasına evimizi açabiliriz”

Ülkede sıfır mülteci politikası olduğunu
vurgulayan Paşa, “Biz Kıbrıs’ta yaşayan halklar olarak yakın geçmişimizde
savaşı ve zulmü bilen insanlarız. Bizde bir çatışma yaşadık, kendi ülkemizde
yerimizden edildik, iç ve dış zorunlu göç yaşadık. Bu sebeple de biz zulmü de savaşı
da bilen bir toplumuz. Bugün Kuzey Kıbrıs’ta BM Mülteciler Yüksek Komiserliği’nin
koruması altında olan insanların sayısı yüzü geçmemektedir. Şu anda dünyada her
113 kişiden biri mülteci ve bizim bundan fazlasını yapabileceğimizi
düşünmekteyim. Buna bağlı olarak toplumda ve siyasi kesimde oluşan korkuların yersiz
olduğunu söylemek isterim” dedi. 

“Sıfır
mülteci politikamız var”

Mültecilerin, bakıma ve yardıma muhtaç
kişiler, hatta külfet olarak göründüğüne dikkat çeken Paşa, “Geçmiş ve bugüne
bakıldığına en fazla tanınan mültecilerden biri Albert Einstein’dır. Einstein bugün
bizim dünyamızda yaşasaydı, Kıbrıs’a kaçsaydı, biz onu önce sınır kapılarımızdan
reddedip, düzensiz yollara zorlayacaktık, o zaman da bir gemi ile bu ülkeye
düzensiz yoldan girseydi ve bu yolculukta hayatta kalmayı başarabilseydi, onu
önce cezaevine atacak, yargılandıktan sonra hayatının riskte bulunduğu  Nazi Almanya’sına geri gönderecektik. Böylelikle
de belki bugün fizik, bildiğimiz fizik olmayacaktı. Bugün bize kayıtlı
mültecilerden akademisyen de olan var, mimar da olan var işçi, terzi olan da
var. Şunun herkes bilincine varmalıdır ki mülteciler gelecek ve biz onlara bakacağız,
onlarda oturacak diye bir durum söz konusu değildir. Bizim ülkemizde sıfır
mülteci politikamız var ve bu durum ne uluslararası hukuka ne de insan vicdanına
sığan bir tutum değildir” diye konuştu.

“En
önemli nokta mültecileri geri göndermemektir”

Yasa değişikliğinden de önce hali hazırda
pratikte uygulanabilecek şeylerin hayata geçirilmesinin önemine dikkat çeken çeken
Paşa, “En başta mültecileri kaçtıkları topraklara geri göndermemeliyiz. Diğer
bir nokta düzensiz yollarla giriş yapan mültecileri yargılamamalı ve
tutuklamamalıyız. Bunlar en basit ve bugün hayata geçirilebilecek maddelerdir.
Daha sonrasında ise yetkililerin kapsamlı bir sığınma sistemi yaratması
önemlidir” şeklinde konuştu.

“İnsanlık
krizi yaşanıyor”

Proje Koordinatörü Faika Deniz Paşa, ırkçılık,
yabancı düşmanlığının birçok kişinin söylediği gibi yoğun göçten dolayı ileri
gelmediğini vurgulayarak, “Bakıldığında en ırkçı ülkeler en az göç alan ülkeler
olabilmektedir. Ama ırkçılık genel olarak toleransız, faşizan bir siyasi
ortamın gelişmesiyle alakalıdır. Bugün gelinen noktada dünyanın  insanlık krizi yaşadığını söyleyebilirim.
Örneğin UNITED isimli bizimde üyesi olduğumuz sivil toplum ağı açıklama yaparak
1993 yılından beri kimliği tespit edilebilen ve Akdeniz’de ölen insan sayısını 33.305 
olarak açıklandı. Bu insanların ne için öldüğünü sorgulamak gerekir” dedi.

“Akıllara
durgunluk veren olaylar yaşanmakta”

 Mülteci
olmayan bireylerin Türkiye’den İtalya’ya uygun fiyatla uçak bileti veya gemi,
otobüs alarak güvenli bir şekilde seyahat edilebildiğini anlatan  Paşa, “Mülteciler için bu durum aynı değildir.
Mülteciler bizim ödediğimiz uçak biletinin 10 ya da belki de 20 katı
kaçakçılara para vermek, kilometrelerce yürümek, denizi aşmak zorunda
kalmaktadır. Bu bana göre akıllara durgunluk veren bir olaydır. Getirilen
vizelerle insanlar turist veya çalışma vizesine başvurabilmekte ama mülteciler
için herhangi bir vize bulunmamaktadır. Bunun yanında geçersiz belgelerle uçağa
bir şekilde binen mülteci de batılı devletler tarafından yargılanamamaktadır
ama o devletlerde önlemini uçak şirketlerine yüksek meblağlarda ceza keserek
almaktadır ki biniş yerinde pasaportunu hem o ülkenin polisi, hem de uçağa
binmeden uçak şirketinin çalışanları kontrol etsin. Bu sebeple de mülteci güvenli,
yasalara uygun ve nispeten ucuz yollarla gideceği ülkeye gidememektedir.
Ülkelerin diğer aldığı tedbirler arasında mültecilerin birinci varış ülkeleriyle
çıkışların engellenmesi için anlaşmalar yapmak, açık denizlerde mültecileri
taşıyan gemileri geri çevirmek bulunmaktadır. Bir yandan da savaşlar
tetiklenmekte, yanlış politikalar sonucu halklara zulüm uygulayan guruplar
oluşmakta, büyümektedir. Diğer taraftan da bu savaşlar ve zulüm sonucu göç
etmek zorunda kalanların daha güvenli sayılan ülkelere erişimleri
engellenmektedir” dedi.

Kısacası insanlığımızın krize girdiği
dönemden geçmekteyiz.

“Akrabaları
olan yerleri tercih ediyorlar”

Paşa, sözlerine şu şekilde devam etti; “Kuzey
Kıbrıs’a genellikle Suriye’den insanlar gelmekte, bu insanlar da Güney’de aileleri
olduğundan dolayı adamızın kuzey yarısından geçmektedirler. Bu oldukça
alnaşılır bir durumdur. Bugün bizim ülkemizde savaş çıksa ailemiz neredeyse
veya nerenin dilini bilirsek biz de savaştan kaçıp oralara gitmeyi tercih edeceğiz.
Bizim adamıza gelen mülteciler de ya daha önce burada okuduğu için, ya da
burada akrabaları olduğu için ülkemizi tercih etmektedir. Örneğin, Kıbrıs’ın Güney’ine
erişmek isteyen insanların girişlerine Ercan’dan izin verilse, Kıbrıs’ın Güney’indeki
polis Yeşil Hat’tan geçişlerini geri göndermeme prensibi altındaki
sorumluluklarından ötürü reddedemez. Peki biz o zaman bu insanları neden
geçişlerine izin vermiyor ve Türkiye’ye geri gönderiyoruz. Aylan bebeğin bedeni
deniz kıyısına vurduğu zaman bizim yetkililerimiz de açıklama yaparak, AB’nin
sınırlarını açması gerektiğini, bunun bir insanlık ayıbı olduğunu
söylemişlerdi. Gelin görün ki mültecilere biz kendi sınırlarımızı kapamaktayız.
Geçiş bölgesi olarak Güneyin yapamayacağı hak ihlallerini gerçekleştirmekten
çekinmiyoruz.”

“3
rapor hazırlıyoruz”

Faika Deniz Paşa, Mülteci Hakları Derneği’nin
yürüttüğü çalışmalarla ilgili de bilgiler verdi.   Paşa, açıklamalarını şöyle sürdürdü; “Kuzey
Kıbrıs’taki Mültecilerle ilgili hukuki ve sosyal destek sağlamanın yanında halkımız
ve mülteciler arasında dayanışmanın sağlanması için köprü görevi yürütüyoruz.
Bunların yanında proje bazında yürüttüğümüz çalışmalar var. Şu anda İnsan
Hakları için proje yürütmekteyiz. Proje kapsamında, yakın dönemde 3 rapor
çıkarmayı hedefliyoruz. Bu raporların birincisi tutukluluk standartları ile
ilgili, bir sığınma hakkına ilişkin ve son olarak da burada yaşayan
mültecilerin ekonomik ve sosyal haklarına ilişkindir. Proje kapsamında her yıl
kampanyalar, paneller ve görseller hazırlamaktayız. Bunun yanında ırkçılık
karşıtı bir duyarlılık oluşturmaya çalışıyoruz.”