Yusuf KISA: İki Devlet Gerçeğini Kabul Etme Zamanı

Kıbrıs sorunu yarım asırdan fazla süredir “çözülmek üzere” diye erteleniyor. Her seferinde yeni bir umut pompalanıyor, yeni bir müzakere turu açılıyor, sonra da aynı yerde tıkanıyor. Artık bu döngünün sonuna gelindi. Kuzey Kıbrıs’ın tek gerçekçi geleceği var, Adada iki ayrı halkın, iki ayrı devletin egemen eşitlik temelinde yan yana yaşaması. Bunu artık kabullenmek lazım. Federasyon modeli defalarca denendi ve başarısız oldu. 2004 Annan Planı’nda Kıbrıs Türkleri yüzde 65’e yakın “evet” derken, Kıbrıs Rumları yüzde 76’ya yakın “hayır” dedi. Planın yürürlüğe girmesi için iki tarafın da onayı gerekiyordu; Rum tarafının reddi nedeniyle süreç bitti. Kıbrıs Cumhuriyeti ise adanın tamamı adına Avrupa Birliği’ne tek başına girdi. 2017 Crans-Montana’da da benzer tablo yaşandı. Güvenlik, garantiler, siyasi eşitlik ve güç paylaşımı gibi temel konularda uzlaşma sağlanamadı. BM Genel Sekreteri bile o dönemde “kapsamlı çözüm fırsatının kaçırıldığını” söylemişti. Bugün adada iki ayrı yönetim, iki ayrı demokrasi ve iki ayrı güvenlik algısı var. Uluslararası toplumun Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ni adanın tek meşru temsilcisi olarak görmesi, Kuzey’e uygulanan siyasi ve ekonomik izolasyonu sürdürmesi ve Rum tarafının siyasi eşitliği gerçek anlamda paylaşmaya yanaşmaması, federasyonun sürdürülebilir olmadığını gösteriyor. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın da kısa süre önce vurguladığı gibi, en gerçekçi çözüm adadaki iki devletin yan yana var olmasıdır. Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünün tescili, adil ve kalıcı bir düzenin ön şartıdır. Buna karşı çıkanlar “hayalperestlik” veya “izolasyonu derinleştirmek” diye eleştirebilir. Oysa gerçek, tersine işliyor. Federasyon umuduyla yıllarca bekleyen Kıbrıs Türkleri, bu süreçte ne tanınma kazandı ne de izolasyondan kurtuldu. Tam tersine, Annan Planı’nın reddinden sonra Güney’in AB üyeliğiyle asimetri daha da büyüdü. Bugün KKTC’nin Türkiye ile enerji, su, dijital altyapı ve ticaret alanlarında attığı adımlar, Doğu Akdeniz’deki stratejik konumunu güçlendiriyor. Bu adımlar, “tek gelecek” olarak iki devletli yapıyı kabul etmenin pratik yansımalarıdır. Kuzey Kıbrıs’ın geleceği, başarısızlığı kanıtlanmış bir modeli yeniden ısıtmakta değil; kendi egemenliğini güçlendirmekte, Türkiye ile bağlarını daha da pekiştirmekte ve uluslararası toplumu adadaki mevcut gerçekleri kabul etmeye zorlamakta yatıyor. Güven artırıcı önlemler, yeni geçiş noktaları veya teknik iş birlikleri faydalı olabilir; ancak bunlar, egemen eşitlik ve iki devlet gerçeği tanınmadan kalıcı çözüme dönüşmez. Kıbrıs Türk halkı azınlık statüsüne indirgenmeyi, egemenlik hakkından vazgeçmeyi ve tüketilmiş çözüm modellerinin peşinden koşmayı kabul etmeyecektir. Tek gelecek budur. Bunu kabullenmek, hem adada hem de bölgede istikrarın önünü açar. Geri kalan her şey, sadece yeni bir hayal kırıklığı üretir.