“VİCDANİ RET” KRİZİ

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), bir yıllık askerlik hizmetinin ardından bir günlük seferberlik hizmetini yerine getirmeyi reddeden sadece Türkiye tarafından tanınan KKTC vatandaşı Murat Kanatlı’nın itirazını karara bağladı. Türkiye’nin Murat Kanatlı’ya 9 bin euro manevi tazminat, masraf ve giderler için de 2 bin 363 euro ödemesine hükmedildi   Yeni Kıbrıs Partisi (YKP) Genel Sekreteri Murat Kanatlı, vicdani ret hakkını da içeren değişikliği reddeden UBP Milletvekili Yasemin Öztürk bedellinin sınırlarını genişletmek, bedelliye af getirmek için komiteyi yeniden toplama kararı aldığını belirterek, “UBP Milletvekili Resmiye Canaltay, ‘gençlerimiz çok mağdur oluyor, değişiklik önemli’ diyor. Mağdurluk ne demektir?” diye sordu. Murat Kanatlı, “Komite AİHM'in hak ihlali yapıldı dediği koşullarda bugün toplanıyor” dedi     Öte yandan, seferberliğe gitmeyi reddeden vicdani retçi Halil Karapaşaoğlu’nun askeri mahkemede yargılanmasına bugün devam edilecek. Karapaşaoğlu, bir süre önce Lefkoşa’daki Askeri Mahkeme’ye çıkarılmış, yargıç duruşmayı 14 Mart’a ertelemişti     Türkiye’de uygulamada olan bedelli askerlik yasasına göre, yurt dışında yaşamayanlar da belirli bir ücret karşılığında bedelli askerlik hakkına sahip olurken, bizdeki uygulamada yurt dışında yaşama şartı var. Bu arada Türkiye’de uygulamada olan bedelli askerlik yasasının, eşitlik karinesine aykırı olduğu ve bu uygulamanın sadece parası olanlara yaradığı eleştirileri var     Yeni Bakış   Yeni Kıbrıs Partisi (YKP) Genel Sekreteri Murat Kanatlı, vicdani ret hakkını da içeren değişikliği reddeden UBP Milletvekili Yasemin Öztürk bedellinin sınırlarını genişletmek, bedelliye af getirmek için komiteyi yeniden toplama kararı aldığını belirterek, “UBP Milletvekili Resmiye Canaltay’ın “gençlerimiz çok mağdur oluyor, değişiklik önemli” diyor. Mağdurluk ne demektir?” diye soran Kanatlı, “belki de bugün komite toplantısı sürerken saat  Halil Karapaşaoğlu askeri mahkemede yargılanıyor olacak” dedi.   Murat Kanatlı: “Komite AİHM'in hak ihlali yapıldı dediği koşullarda bugün toplanıyor” Kanatlı, “Onunki mağduriyet değil mi? diye sorarak, “Komite AİHM'in hak ihlali yapıldı dediği koşullarda toplanıyor. Ben hukukçuyum da diyen Yasemin Öztürk başkanlığında toplanacak komite, eğer tam bedelini döviz cinsinden öderseniz bir gün bile kışlaya girmeden terhis belgenizi alabilmenin olanaklarını yaratacak yasa değişikliğini konuşmak için toplanacak” diye konuştu. Kanatlı, şöyle devam etti, “Yasemin Öztürk buradaki anayasanın da içinde olan düşünce ve vicdani özgürlüğünün ihlalini gidermeyi görüşmeyi reddediyor. Yani diyorlar ki, dövizin varsa terhis belgeni kapına teslim veririz yoksa ve sivil hizmet ile ödemek istersen, ateşkes koşullarında güvenlik zafiyeti falan filan ver mehteri modundalar, durum bu... Biz bugün yine Askeri Mahkeme önündeyiz” şeklinde konuştu.   AİHM’den Türkiye aleyhine “vicdani ret” kararı Öte yandan, AİHM Türkiye aleyhine açılan vicdani ret davasında davacıyı haklı buldu. Askerlik yapmak istemeyenlere alternatif kamu hizmeti sunulması gerektiğine hükmeden mahkeme Türkiye'yi tazminat ödemeye mahkum etti. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), bir yıllık askerlik hizmetinin ardından bir günlük seferberlik hizmetini yerine getirmeyi reddeden sadece Türkiye tarafından tanınan KKTC vatandaşı Murat Kanatlı’nın itirazını karara bağladı. Strasbourg’daki mahkeme, zorunlu askerliğe alternatif bir kamu hizmeti düzenlemesi olmamasının, Türkiye’nin de tarafı olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) düşünce, din ve vicdan özgürlüğünü düzenleyen 9’uncu maddesine aykırı olduğuna oybirliğiyle karar verdi. Kararın gerekçesinde AİHM’in daha önceki kararlarına atıfta bulunuldu. Gerekçede “alternatif hizmet ya da vicdani ret iddiasının incelenebilmesi için etkin ve erişilebilir prosedür sunamayan bir sistemin toplumun genel yararı ile vicdani retçilerin çıkarları arasında adil bir denge kurmuş olarak değerlendirilemeyeceği” belirtildi. Türkiye’nin Murat Kanatlı’ya 9 bin euro manevi tazminat, masraf ve giderler için de 2 bin 363 euro ödemesine hükmedildi.   Ne olmuştu? Uluslararası toplum tarafından tanınmayan KKTC’nin Askerlik Yasasına ve Seferberlik Yasasına göre KKTC vatandaşı olan her erkek 19 yaşına girdiği yılın ocak ayından itibaren 30 yıl süreyle askerlik çağında sayılıyor. Bir yıllık askerlik hizmetini yerine getiren ve yedek subay olanlar, seferberlik uyarınca 30 yıl boyunca her yıl 30 güne kadar askere çağrılabiliyor. AİHM’de görülen davada, davacı olan Murat Kanatlı 2005 yılında bir yıllık askerlik hizmetini tamamladı. Kanatlı, 2006, 2007 ve 2008 yıllarında ise her yıl yedek subay olarak bir gün süreyle askerliğe çağrıldı ancak gitmeyi reddetti. 2008 yılında Avrupa Vicdani Retçiler Bürosu Kıbrıs temsilcisi olan ve ertesi yıl büronun kuruluna seçilen Kanatlı, 15 Mayıs 2008 tarihinden itibaren vicdani retçi olduğunu kamuoyuna duyurdu. 2014 yılında Güvenlik Kuvvetleri Mahkemesi seferberlik için bir günlük askerlik hizmetini yerine getirmediği gerekçesiyle Kanatlı’yı yaklaşık 167 euro değerinde para cezasına çarptırdı. Para cezasını ödemeyi reddeden Kanatlı’nın cezası 10 günlük hapis cezasına çevrildi ve Kanatlı 10 gün cezaevinde kaldı. KKTC bağımsız devlet olarak uluslararası toplum tarafından tanınmadığı için dava Türkiye aleyhine açıldı ve AİHM’de Türkiye aleyhine dava olarak görüşüldü.   Karapaşaoğlu bugün askeri mahkemeye çıkacak Seferberliğe gitmeyi reddeden vicdani retçi Halil Karapaşaoğlu bir süre önce Lefkoşa’daki Askeri Mahkeme’ye çıkarılmış, savcılığın, Karapaşaoğlu hakkında bir dava daha hazırlığında olması nedeniyle yargıç, duruşmayı 14 Mart’a ertelemişti. Karapaşaoğlu’nun davasında da yargıcın, davayı ertelerken Meclis Komitesi’nde Genel Kurul’a sevk edilmeyi bekleyen ve vicdani reddi de içeren Askerlik (Değişiklik) Yasa Tasarısı’na bir kez daha işaret etmesi dikkat çekmişti. Daha önce vicdani retçi Mustafa Hürben da seferberliğe gitmeyi reddetmiş ve 3 gün süreyle hapis cezasına çarptırılmıştı.   Türkiye ile uygulama farklı Vicdani ret hakkı gibi bir süreden beridir tartışılan bedelli askerlik konusunda da birçok gencimizin mağduriyet yaşadığı bilinmektedir. Bedelli askerlik hakkının belirli bir süre yurt dışında yaşama şartına bağlanması bu mağduriyetin ana nedeni. Türkiye’de uygulamada olan bedelli askerlik yasasına göre, yurt dışında yaşamayanlar da belirli bir ücret karşılığında bedelli askerlik hakkına sahip olurken bizdeki uygulamada yurt dışında yaşama şartı var. Bu arada Türkiye’de uygulamada olan bedelli askerlik yasasının, eşitlik karinesine aykırı olduğu ve bu uygulamanın sadece parası olanlara yaradığı eleştirileri var.