Güncelleme Tarihi: 27 Ekim 2017 06:57

Uluslararası hukuku takan yok !

Osum, “ Avrupa İnsan Hakları sözleşmesi meclis tarafından onaylanmıştır ve Avrupa İnsan Hakları sözleşmesine baktığımız zaman hiç kimse zulme uğrayacağı yere geri gönderilemez şeklinde bir madde bulunmaktadır. Bu ayrıca Uluslararası Örf ve Adet hukuku kapsamındadır ve emredici hükümdür” dedi

Kıbrıs’ta Sığınmayı Güçlendirme Projesi, Proje Koordinatörü Ülkü Taşseven de, “Bu insanlarla ilgili diğer ülkelerde yapılan uygulamaların aksine maalesef bizim İnsan Haklarına bakış açımız biraz daha farklıdır. Yasamız olmadığı, mülteci tanımlanmadığı ve bununla beraber kapsamlı bir sığınma sistemi oluşturulmadığı için bunun bedelini adamıza savaştan ve ülkelerindeki zulümden kaçarak gelen insanlar ödüyorlar” diye konuştu

Taşseven, Uluslararası Örf ve Adet hukukunun eğer bir insanın ülkesindeki zulümden ve savaştan kaçmaya, ülke dışına gitmeye zorlanıyorsa sığındığı ülke tarafından geri çevrilemeyeceği maddesinin varlığına dikkat çekerek, “Bu insan sizin ülkenizin yasal veya yasal olmayan şekilde sınırınıza ulaşıp sığınma talep ederse siz bu insanı geri çeviremezsiniz. Bu uluslararası hukuka aykırıdır” dedi.

Eniz ORAKCIOĞLU

Kıbrıs’ta Sığınmayı Güçlendirme Projesi Hukuk Danışmanı Fezile Osum ve Proje Koordinatörü Ülkü Taşseven Yeni Bakış’a mülteciler yasası ve sığınma sistemiyle ilgili değerlendirmede bulundu . Mülteci yasasının acili yetinden bahseden Osum ve Taşsever, “Uluslararası İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uluslararası Örf ve Adet hukuku kapsamında geri gönderilme yasağına göre kimse zulme geri gönderilemez ama bizim ülkemiz bunu ihlal etmektedir” şeklinde konuştu.

Hukuk Danışmanı Fezile Osum

“Yasa politik sebeplerden geçmedi”

Kıbrıs’ta Sığınmayı Güçlendirme Projesi Hukuk Danışmanı Fezile Osum, 2015 yılında mültecilerle ilgili bir yasa tasarısı hazırlanıp komiteden onaylanarak meclise gönderildiğini hatırlatarak, “Ancak yasa tasarısı daha sonra mecliste oylanmaya sunulmadı ve beklemeye alındı. Bu yasa çalışmalarını o dönemde Mülteci Hakları Derneği yürüttü ayrıca Tufan Erhurman’da içeriği ile ilgilenmişti. Tasarısının geçmeme sebebinin politik olduğunu düşünmekteyim. Bunun yanında yasaya öncelik verilmemesini siyasilerin ve toplumun bu konuda yeterli bilinç düzeyinde olmadığından kaynaklandığını da söyleyebilirim. Kısacası yasanın geçmeme sebebinin bunlarla bağlantılı olduğunu düşünüyorum” şeklinde konuştu.

“Cezalandırılmalarının önüne geçemiyoruz”

Zulümden kaçan kişilerin ülkeye yasa dışı girdikleri, sahte pasaport kullandıkları veya sınır ihlalinden dolayı uluslararası hukuk altında cezalandırılamayacağını belirten Osum, “Bizim ülkemizde böyle bir yasa olmadığı için bu insanlar, başka ülkelerden gelen kişilerle aynı muameleyi görmekte ve yargılanmaktadırlar. Mültecilerin özel statülerini değerlendirmeye alabilecek herhangi bir yasa maddesi yoktur ve biz bunları hafifletici unsur olarak mahkemede dile getirmek zorunda kalıyoruz. Bu noktada da yargıçlar bu olguları göz önünde bulunduruyorlar ancak yine de cezalandırılmaların önüne geçemiyoruz, çünkü yasada yeri yok” dedi.

“Zaman hiç kimse zulme uğrayacağı yere geri gönderilemez”

Her ne kadar tanınmış bir devlette yaşamasak da kendi iç hukukunda İnsan hakları sözleşmesini onaylamış bir meclis olduğunu anlatan Osum, “Kısacası Avrupa İnsan Hakları sözleşmesi meclis tarafından onaylanmıştır ve Avrupa İnsan Hakları sözleşmesine baktığımız zaman hiç kimse zulme uğrayacağı yere geri gönderilemez şeklinde bir madde bulunmaktadır. Bu ayrıca Uluslararası Örf ve Adet hukuku kapsamındadır ve emredici hükümdür. Söz konusu sözleşmeleri devlet olarak imzalamasanız bile Uluslararası Örf ve Adet hukukunun emredici kurallarına tabisiniz demektir. Geri gönderilme yasağına göre kimse zulme geri gönderilemez ama bizim ülkemiz bunu ihlal etmektedir” diye konuştu.

“Devlet olmanın gerekliliklerini yerine getirmeliyiz”

Avukat Osum, sözlerine şu şekilde devam etti; “Bir devlet olduğumuzu iddia ediyorsak, bir devletin en büyük yükümlülüklerinden biri Uluslararası hukuka saygı göstermektir. Ve biz uluslararası toplumdan saygı görmediğimiz için şikayet etmekteyiz, ama saygı görmek için bu ve buna benzer sorumlulukları yerine getirmiyoruz. Eğer biz bu şekilde kendimizi uluslararası hukuk sisteminden soyutlarsak, hiçbir şekilde bize saygı göstermezler. Eğer devlet olduğumuzu iddia ediyorsak, bunun gereklerini de yerine getirmemiz gerekir.”

“Mültecileri teşhir etmemeliyiz”

Mültecilerin fotoğraflarının, yüzlerinin basında yer almaması ve bunun yanında isimlerinin de kamuoyu ile paylaşılmasının doğru olmadığını vurgulayan Osum, “Basının bu konularda hassas olması şarttır. Çünkü bu kişilerin zaten birçoğu siyasi ve etnik kimliklerinden ve mensup oldukları dinden dolayı zulüm gören insanlardırlar. Biz bu insanları teşhir edersek ve geri ülkelerine gönderirsek, bu sefer onların kaçmaya çalıştıkları herkes tarafından öğrenilir ve geri gönderildiklerinde daha fazla sorun yaşarlar” şeklinde konuştu.

“Bot gelişleri artacak”

Son günlerde görülen botlarla adaya gelişlerin artacağını öngördüklerinin altını çizen Osum, “Bununda çeşitli sebepleri var. Örneğin, Suriye’de bitmeyen savaş, İŞİD’le süre gelen çatışmalar ve militanların püskürtülmesi, savaşın birazcık daha sivillere yönelik yoğunlaşması mülteci girişlerini artıracaktır diye düşünüyoruz. Son zamanlarda bize gelen mültecilerin çoğunluğu İdlip bölgesindendirler ve o bölgede şuanda sivillere çok yoğun bir saldırı var. Bu nedenle bunun farkına varıp acil önlem alınması gerekir. Şu an bir yasamız olmadığı için acil yapılacaklar arasına bir yasa çalışması veya kadük olan yasanın yeniden mecliste harekete geçirilip onaylanmasıdır” dedi.

“300’e yakın mülteciye destek sağladık”

Sözlerini Kıbrıs’ta Sığınmayı Güçlendirme Projesini anlatarak tamamlayan, Osum, şunları söyledi; “SOS Çocuk Köyü ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği ortaklığında devam eden bir projemiz var. Ocak 2017’de SOS çatısında başlayan projemiz 2 yönlüdür. Hem entegrasyon kısmı var ve Kıbrıs’ın Kuzeyinde Yaşayan Mültecilerin bu topluma entegre olmaları için çalışmalar sürdürmekteyiz. Birde projenin hukuk kısmı var, burada da botla ülkemize gelenler, Ercan’dan gelmeye çalışanlar, acil müdahale gerektiren durumlarda müdahale etmekteyiz. Ayrıca Kıbrıs’ın Kuzeyinde yaşayan mültecilerinde herhangi bir hukuki sıkıntıları olması durumunda onlara danışmanlık yapıyoruz. Projenin başladığı Ocak 2017’den bu yana 300’e yakın mülteciye ulaştık ve destek sağladık.”

Proje Koordinatörü Ülkü Taşseven

“Yasa olmaması büyük eksiklik”

Kıbrıs’ta Sığınmayı Güçlendirme Projesi, Proje Koordinatörü Ülkü Taşseven de, Geçtiğimiz hafta yasal olmayan yollarla adaya giriş yaptıkları gerekçesiyle yakalanan iki mülteci gurubu olduğuna dikkat çekerek, “Bu insanlarla ilgili diğer ülkelerde yapılan uygulamaların aksine maalesef bizim İnsan Haklarına bakış açımız biraz daha farklıdır. Yasamız olmadığı, mülteci tanımlanmadığı ve bununla beraber kapsamlı bir sığınma sistemi oluşturulmadığı için bunun bedelini adamıza savaştan ve ülkelerindeki zulümden kaçarak gelen insanlar ödüyorlar. Bu insanlar sınır ihlali yaptıkları gerekçesiyle önce polis tarafından tutuklanıyor, ardından da mahkemeye çıkarılıp tutuklanıyorlar ve yasanın yargıca verdiği yetkiyle de mahkememizde onlara bir ceza veriliyor. Bu yasamız olmadığı sürece ve sığınma sistemi oluşturmadığımız müddetçe maalesef bu durum bu şekilde devam edecektir” dedi.

“Zulümden kaçan insanları insanlık ayıbı yaparak tutukluyoruz”

Toplum tarafından mülteci ve kaçak göçmenin karıştırıldığına da işaret eden Taşseven, “Adamıza yasal veya yasal olmayan yollarla sığınmaya ve ulaşmaya çalışan insanların birçoğu savaştan ve zulümden kaçarak, zorla yerlerinden edilerek buraya geliyorlar. Hâlbuki bir göçmen için sosyal ve ekonomik nedenler kendi ülkelerinden kaçarak başka ülkeye gitmek için yeterliyken, burada o nedenler değil zorla yerlerinden edilme olayı yaşanmaktadır. Bu insanlar ailelerini ve evlerini kaybediyorlar, varlarını yoklarını hatta canlarını insan kaçakçılarına teslim ederek başka bir kara parçasına ulaşmaya çalışıyorlar. Bu son iki örnekte de bu olaylardan geçerek buraya gelip sığınma talep eden insanları biz yine bir insanlık ayıbı yaparak tutukladık” şeklinde konuştu.

“Bir ilk yaşandı”

Taşseven, sözlerine şu şekilde devam etti; “Son 1 yıl içerisinde önümüze çıkan bütün durumlarda otoritelerimizin birçoğu polisten başlayarak mahkemeye gidene kadar hepsi inisiyatifler alarak süreçleri kolaylaştırdıklarını ve hızlandırdıklarını söyleyebilirim. Hukuken sınır ihlalinin 3 yıla kadar cezası vardır ama bu kadar ağır uygulanmıyor. Mahkeme ise bir karar üretmek zorunda kaldığı için üretiyor ama yargıçlarımızdan da, mahkeme ve polisimizden de ciddi inisiyatifler görüyoruz. Örneğin geçen hafta botla gelen 14 kişilik gurup içerisin de 2 de çocuk vardı. Yargıç Tacan Reynar bu 15 yaşından küçük olan çocuğu avukatımızın talebi üzerine SOS çocuk köyünde konaklamasına müsaade verdi ve bu yaşanan bir ilkti. Daha sonra çocuk adanın Güney’ine sığınmak istediğini bildirdi, onunla birlikte 17 yaşındaki çocuk da başvuru yaparak, Güney’e geçiş izni alındı ve bizde bunu gözlemledik. Çocuklar Güney’e sığındı ve Güney’deki Sosyal Hizmetlerce bakılmaktadır. Bunların yanında Siyasi erkin de mülteci konusunu artık gündemine alıp kapsamlı bir sığınma sisteminin oluşturulmasına zemin hazırlayacak gerekli yasal çalışmayı başlatmalıdır.”

“Bu kişileri geri çevirmemelisiniz”

Uluslararası Örf ve Adet hukukunun eğer bir insanın ülkesindeki zulümden ve savaştan kaçmaya, ülke dışına gitmeye zorlanıyorsa sığındığı ülke tarafından geri çevrilemeyeceği maddesi olduğunu söyleyen Taşseven, “Bu insan sizin ülkenizin yasal veya yasal olmayan şekilde sınırınıza ulaşıp sığınma talep ederse siz bu insanı geri çeviremezsiniz. Bu uluslararası hukuka aykırıdır. Biz hükümetimizce Uluslararası İnsan Haklarını kendiliğinden kabul etmemize rağmen bunun gereksinimlerini yerine getirmiyoruz. Yasal boşluk dediğimiz ise aslında bir boşluk değil bir eksikliktir. Yakın coğrafyamız olan Türkiye’de şu anda 3 milyon Suriyeli mülteci sığınmakta ve korunmaktadırlar. Diğer taraftan yakın coğrafyamızda olan diğer yerlerde de mülteciler oralara ulaştığında ve sığınma talep ettiğinde kabul ediliyorlar ve kapsamlı sığınma sisteminin bir parçası haline getiriliyorlar. Bu yerler ilk 6 ay içinde mülteci statülerini kazanabilmeleri için mülakat tarihi veriyorlar ve bu 6 ay içerisinde en temel hakları olan sığınma, güvenlik, sağlık, eğitim ve gıda gibi haklarını veriyorlar. Sonrada süreçleri değerlendiriliyor. Ama bu süreçler tüm otoritelerin birlikteliği içerisinde sürdürülüyor ve bizde de gerekli olan budur” dedi.

“İnsan hakları ihlali yapıyoruz”

Taşseven, sözlerine şu şekilde devam etti; “İnsan hakları olarak bakıldığında biz bu insanları adamıza kabul etmeyerek çok büyük bir insan hakları ihlali yapıyoruz. Üzerine de bu kişileri yargılayarak ve ceza evine koyarak çok büyük bir insan hakları ihlali yapmaktayız. Ama yasa bu yöndeyken ve farklı bir zemin yaratılmamışken farklı bir durum da bekleyemiyoruz.”

Kıbrıs’ta Sığınmayı Güçlendirme Projesi hakkında da bilgi veren Taşseven, şunları söyledi; “Projemizin ismi Kıbrıs’ta Sığınmayı Güçlendirme Projesi Ocak 2017 itibariyle SOS Çocuk Köyü ve Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği arasında başlayan bir projedir. Projemizin 2 yönlü amacı var biri adanın Kuzey’inde yasal ve yasal olmayan yollarla sınırlarımıza ulaşan mültecilerimizin zulüm gördükleri ülkelerine geri gönderilmelerini engellemek ve gerektiği noktalarda da yasal müdahaleler yapmaktır. Bu noktada mahkemede bu kişileri savunmak, onların başvurularını almak, Birleşmiş Milletlere iletmek, buradaki otoritelerle diyalog içinde bulunmak da yaptıklarımızın arasında yer almaktadır.”

“Muhaceret sınır dışı ediyor”

Muhaceretin bir mülteci ceza aldıktan sonra olaya el koyduğunu vurgulayan Taşseven, “Muhaceret bu insan burada sınır ihlali yaptığını, suç işlediklerini söylüyor. Ve muhaceret yasasının muhacerete verdiği yetkiden yararlanarak Muhaceret Dairesi onların yurtdışı ihraçlarını talep ediyor. Bununu yaparken de Türkiye’deki Göç İdaresi ile de diyaloga geçiyor ve pozitif bir cevap alır almazda mültecileri Türkiye’ye gönderiyorlar. Biz ise müdahale edemeyeceğimiz durumlarda Türkiye’ye gönderilen kişiler için oradaki Sivil Toplum Örgütlerine ve Birleşmiş Milletlere haber veriyoruz ve onların orada sağlıklı bir şekilde sığındıklarından emin olmaya çalışıyoruz” diye konuştu.

“Entegrasyon çalışmaları yapıyoruz”

Çalışma izni veya öğrenci olarak adaya giriş yapıp daha sonra ülkelerindeki savaştan dolayı ülkelerine dönemeyen ve adadaki durumları yasal olmayan kişiler olduğunu söyleyen Taşseven, “Bu durumda olan, çocukları ve aileleri olan 80 kişi ülkemizde bulunmaktadır. Bunların içinde uzun süre önce gelen veya yeni gelen kişiler de var ve bizde bu kişilerle ilgili entegrasyon çalışmaları yapıyoruz. Adanın Kuzeyi’nde onların en temel insan hakları olan sağlığa, eğitime, iş ve barınmaya yönelik ihtiyaçlarını gidermeye çalışıyoruz. Burada tamamen inisiyatif üzerine kurulmuş ama işleyen bir entegrasyon süreci var. Bunlarla eş zamanlı devletle yaptığımız diyalogların dışında da sivil toplum örgütleriyle ve kişilere özel yaptığımız kişisel eğitim planları, entegrasyonlarla ilgili aktivite çalışmaları, ırkçılığa ve yabancı hoşgörüsüzlüğüne karşı çalışmalarda var” dedi.