Tüm yetkililere açık mektup

Eniz ORAKCIOĞLU

KKTC Engelliler Dayanışma Derneği Başkanı Ömer Suay Sosyal devlet olabilmek ve engelsiz ülke standartlarına ulaşabilmek için ayrım yapmadan tüm vatandaşlara eşit hizmet sunabilen bir sisteme ihtiyaç olduğunu söyleyerek, “Bir adım atılır, bir çalışma yürütülürken tüm vatandaşlar düşünülmelidir. Örneğin kaldırımlara sarı şerit döşemek ya da iniş çıkışları rampalı yapmak, sosyal devlet anlayışına göre engellilere özel değil, ülke vatandaşlarının tümü düşünülerek ortaya koyulan bir uygulamadır. Sosyal bir devlet hayali üzere çevre, mimari, eğitim, sağlık, istihdam ve benzer konulardaki engelsiz taleplerimizi açık mektup şeklinde paylaşıyoruz.”

“Kaldırımların tümüne sarı şeritler uygulanmalı”

Suay, ilk olarak Çevre düzenlemelerine değinerek, şunları söyledi; “Lefkoşa başta olmak üzere tüm belediyelerin ülkede yaşayan tüm vatandaşlara uygun şekilde engelsiz bir çevre oluşturması gerekiyor. Kaldırımların düzenli ve geniş olarak inşa edilmesi, görme engelliler beyaz baston yürüme yolu olarak bilinen sarı şeritlerin ana cadde kaldırımlarının tümüne uygulanması, iniş çıkışlara standartlara uygun şekilde rampa yapılması, kaldırım yüksekliğinin de en fazla 10 CM olması gerekmektedir.”

“Engelliler için binalar düzenlenmeli”

Ortopedik ve görme engelliler için tamamen erişilebilir olan binaların düzenlenmesi gerektiğini söyleyen Suay, “Hem iç, hem de dış tüm giriş çıkışların engelli standartları çerçevesinde geniş ve rampalı olması önemlidir. Kullanılması muhtemel asansörün yoğun olarak tercih edildiği üzere 4,5 kişilik değil, minimum 8 kişilik ve hem Braille, hem de sesli uyarıcılarla donatılmış olması önemli bir noktadır. Tuvaletlerde yükseklik ve tutunma yeri gibi tüm standart detaylar kesinlikle göz ardı edilmemelidir. Yine bina iç koridorlarında görme engelliler için hissedilebilir yönlendirici yüzeyler de düşünülmeli. Oda isimlerinin yazılı olduğu (elle ulaşılabilecek) alanlarda oda isimlerinin Braille, yani kabartma olarak yazılı olduğu tablolar da bulunmalıdır” dedi.

“Felçliler merkezi oluşturulmalıdır”

Belirtiği mimari düzenlemelerin, tüm sağlık kurumları için hayati önem taşıdığını söyleyen Suay, “Tamamlanmak üzere olan engelsiz yaşam evi için profesyonel idare ve personel şeması hazırlanmalıdır. Yine bu engelsiz yaşam evi bünyesinde küçük de olsa dünya standartlarında bir felçliler merkezi oluşturulmalıdır. KKTC'nin her bölgesinde ortopedik, görme, işitme ve zihin engelliler için rehabilitasyon merkezlerine ihtiyaç olduğu bir zaruret olarak görülmelidir” şeklinde konuştu.

“Devlet kurumlarında yüzde 4 engelli personel olmalıdır”
İstihdam konusunda Suay, şunları söyledi; Hem devlet kurumlarında, hem de özel sektörde olması gereken, yasayla sabit olan oran yüzde 4 şeklindedir. Yani 200 personeli olan bir devlet dairesinde en az 8 engelli statüsünde personel istihdamı yapılmalıdır. Tüm devlet dairelerindeki engelli istihdamı, bu oranın çok altındadır. Özel sektörü teşvik eden bir takım uygulamalar hazırlansa da hem takipsizlik, hem de devlet kurumlarının dahi bu yasayı ihlal etmesi nedeniyle özel sektörün ilgisi beklenenin çok altında kalmıştır. Yine engelli statüsünde istihdam edilen bireylerin barem sorunu yaşadığı, bu nedenle de adeta hiç terfi alamadığı gibi bir engel de karşımıza çıkıyor. İvedi olarak bu konuda da düzenleme yapılmalıdır.”