Trafik cahili bir toplumuz

Eniz ORAKCIOĞLU

Trafikte Kazasız Yaşam Derneği (TRAKAYAD) Başkanı Hüseyin Sevay, KKTC'deki trafik kazaları ve  sonuçları hakkında değerlendirmelerde bulunarak, sistemi ve zihniyeti eleştirdi.

“Trafik cahili bir toplumuz”

Trafikte Kazasız Yaşam Derneği (TRAKAYAD) Başkanı Hüseyin Sevay, değişmek istemeyen bir toplum olduğumuzu vurgulayarak, “Biz trafik cahili bir toplumuz. Bizim trafik güvenliği konusunda neredeyse konuşabileceğimiz hiçbir şeyimiz yok. Yetişkin herkesin ülkemizde trafik güvenliği sistemimiz olmadığı gerçeğinin farkına varması gerekir. Biraz polis denetimi var oda çağın gerisinde kalmıştır, zihniyet olarak bize hizmet edecek durumda değil. Polisle bu sorunu konuştuğunuzda eleman eksikliğine bahane bulur ama eleman eksikliğinden önce zihniyet eksikliği gelir. Bu sorun devlet kurumlarının hepsinde de vardır. Karayolları Dairesi, Ulaştırma Bakanlığı, Eğitim Bakanlığı dâhil külliyen hepsi böyledir. Biz hiçbir zaman için trafik güvenliğinde insan hayatı kurtarma diye bir misyon edinmedik. Biz trafik güvenliği gündeme  geldiği zaman doğru dili kullanmaktan aciz bir toplumuz” şeklinde konuştu.

“Yol güvenliği değil, trafik güvenliği”

Medyanın da trafik güvenliği konusunda büyük yanlış yaptığını belirten Sevay, “Eğer değişmek istiyorsak en kolay değiştirebileceğimiz dilimizdir. Biz dilimizi bile değiştirmekten aciziz. Hangi sözcüğün hangi anlama geldiğini düşünmeden yazıyoruz ve söylüyoruz. En önemli deyim trafik güvenliği değimidir ve biz yol güvenliği diye tutturduk gidiyoruz. Bizim kültürümüzde çok anlam ifade eden bir sözcük var oda trafiğin kendisidir. Bizim ve toplum için algısı hali hazırda trafik güvenliği diye bir deyim var ve siz neden hala inatla yol güvenliği diye bunun çevirisini yapar ve toplumun başına bunu kakmaya çalışırsınız. Yol güvenliği dendiğinde bizim insanımız yolu anlar, kendini anlamaz ve anlamak zorunda da değil. O yüzden insanlar kendini bu işin parçası olarak görmez. Bizim yetkili ve bilgili geçinen kişilerimiz yıllardır algısı yanlış olan yol güvenliği deyimini kullanıyorlar. Ülkemizde birde Trafikte Yol Güvenliği diye bir abuk deyim yarattık” dedi.

“Kolaya kaçıp kader diyoruz”

Sevay, sözlerine şu şekilde devam etti; “Siz insanlara bu deyimleri söylediğinizde yanlış algı yaratıyorsunuz. Bunun ötesinde bize daha yakından ilgilendiren kaza sözcüğü var ve bu kaza sözcüğü de tamamen yanlıştır. Ne Amerika, ne de Avrupa artık bu sözcüğü kullanılmıyor. Çünkü İngilizce konuşan toplumlarda yol ve trafikle ilgili daireler "Accident" yani kaza sözcüğü önlenemeyecek olay fikrini aşıladığı için buna karşı duruyorlar. Biz kaderci bir kültürden geliyoruz ve bu da bizim aleyhimize çalışıyor. Yapılabilecekleri yapmıyoruz, trafikte ölümlerin, ağır yaralanmaların ve ebedi sakatlanmaların önlenebileceğine inanmıyoruz kolayına kaçıp kader diyoruz. Her şeyi yaptıktan sonra, elden gelen yapıldıktan sonra eğer bir şey oluyorsa ona kaza veya kader diyebiliriz. İsyan etmesi gereken ilk grup medyadır ve kaza değil, çarpışma demeliyiz.”

“Zihniyeti değiştirmemiz gerekir”

Sevay, geçtiğimiz gün ölümle sonuçlanan trafik kazasında 20 yaşında hayatını kaybeden Jale Asya Hilmioğlu ile ilgili şunları söyledi; “20 yaşındaki bu genç kız diyelim ki hızlı gidiyordu. Peki, biz bu insana hayatı boyunca yeterince trafik güvenliği için eğitimi verdik mi? Hayır. Biz bu kişiyi denetledik mi? Hayır. Aileleri bilgilendirdik mi? Hayır. Dolayısıyla insanımızın acelede dolayı sürat yapmaları sürpriz değildir. Karayolları Müdürü Hasan Bey ise ölümle sonuçlanan trafik olayı için yanlış şeyleri savunmaktadır. Sistemin bütününü savunması gerekirken bir olayın ve bir kişinin üzerinde odaklanıp ona suç buluyor, yollar suçlu değil diyor. Biz bu zihniyeti değiştirebilmek için öncelikle bu dilimizi değiştirmemiz lazım.”

“Yıllar var trafik güvenliği konusunda hiçbir şey yapılmadı”

Trafik güvenliği konusunda 1980’lerden bu güne hükümet  programlarda çok güzel şeyler olmasına rağmen hiç birinin gerçekleşmediğini söyleyen Sevay, “O günden bu yana sistem oluşturmak adına hiçbir şey yok. En önemli, en uzun vadeli ve ülkemizde temel oluşturacak 3 temel şey Eğitim, denetim ve mühendisliktir. Bu öğelerden en temeline bakarsak oda eğitimdir. ‘Çocuklar trafikte’ adlı kitaplarımızı 2 yıl çalışmanın ardından tamamladık.Milli Eğitim Bakanlığı  bu kitapların okullara dağıtılmasına izin verdiler ama müfredata daha girmedi. Siz çocuklara bir şey öğretmeye çalışıyorsanız yeni öğretim anlayışı veya yenilikçi öğretim anlayışı uygulamalı eğitim vermelisiniz. Eğitim konusunda biz bir başlangıç yaptık ve bunun gerisinin getirilmesi için özellikle bakanlığı yapması gereken çok şey var. Bu kitaplar tüm okullara verildi ve bu okulların hepsinin bu eğitime aynı anda başlaması lazım” diye konuştu.

“Komisyon trafik mühendisciliği oynuyor”

Toplum olarak hiçbir şeyi ve seçilenleri bile  sorgulamadığımızı anlat Seval, “Bu yüzdende seçtiğimiz insanlar hesap vermiyor ve yer yer de gördüğümüz üzere yasalar da çiğniyorlar. Örneğin; Trafik Ulaştırma Hizmetleri Komisyonunun 46/2001 yasasında bu komisyonun ayda en az 1 kez toplanması gerektiği yazar, ama toplanmıyor. Bırakın yasaya uymamayı toplansa bile birşey yapmıyor. Biz yıllardır düzgün bir komisyon kurulması için uğraşıyoruz, ama o zamanki komisyonun raporlarını alanlar diledikleri bir komisyon kurdular ve altı boş bir komisyon oluşturdular. Avrupa Birliği 2009-2010 yıllarında proje yaptığı zaman alt komiteler olması gerektiğini ve altının boş olmaması  dile getirdi. Özellikle olması gereken bir teknik birimdi ve bu teknik birim trafik mühendisliği bilgisine sahip kişilerin bilimsel şekilde çalışması ve problemleri tanımlaması gerekirdi ki, bu problemlere çözüm alternatifleri bulması ve bu alternatifleri komisyona götürüp, komisyonu beslemesi lazımdır. Bugün komisyon trafik mühendisciliği ve teknik birimcilik oynuyor, biz ise bunu her defasında söylüyor ve yazıyoruz” dedi.

“Ülkemiz için beton bariyer doğru değildir”

Ülkedeki yolların yapısıyla ilgili de değerlendirmelerde bulunan TRAKAYAD Başkanı Hüseyin Sevay, yollara girişler ve çıkışların olabileceğini belirterek sözlerini şöyle sürdürdü: “ Yol yaparken sizin bir planınız programınız olması gerekir. Örneğin ana yollara çıkan tali yollar konusu bir dönem gündeme geldi ve bizimle birlikte  birkaç üye bunun plan proje işi olduğunu savunduk ama o zamanki bakan bize dedi ki ‘kim ne derse desin ben o yolu yapacağım’. Bir başka bakanımız çifte çifte beton bariyer çekti, doğadan toprak çaldık içine koyduk, orada yabani bitkiler büyüdü ve yollara doğru uzamaya başladı. Kısacası sorun çözme yerine sorun yarattık. Diğer bir nokta ise bu bariyerlerin plan ve program çerçevesinde tek konması gerekirken biz çifte çifte koyup, koymamız gereken mesafenin ancak yarısına kadar döşeyebildik. Bunun yanında bizim ülkemiz için beton bariyer doğru bir seçenek değildi, İsveç’te olduğu gibi metal bariyerler kullanılmalıydı” şeklinde konuştu.

“Gereken kavisleri vermekte aciziz”

Ülkedeki yolların  "bağışlayıcı" bir yapıya sahip olmadığına da dikkat çeken Sevay, “Sağa sola acayip derecelerle kıvrılan yollar yapılmasına izin verildi. Mağusa Hastanesinin yanındaki yol bir sağa bir sola kavis alıyor. Kısacası biz düz yol yapamıyoruz ya da olması gereken kavisleri vermekte aciziz. Bizde maalesef ki trafik mühendisliği bilgisi yok.  Bunun yanında bizim asfalt kaplama standartlarımız yerlerde sürünüyor” diye konuştu.