Teşvik süreleri doldu oteller öne çıktı
EEniz ORAKCIOĞLU
Ekonomist ve Vergi Uzmanı Göksel Saydam, Maliye Bakanlığı, 2015 gelir yılı ile ilgili gerçek kişi ve kurumların, Gelir ve Vergi Dairesi’ne sundukları beyanlara göre hazırlanan vergi listesini Yeni Bakış’a değerlendirdi.
2015 verilerine göre Kurumlar vergisinde 2 bin 399 şirket vergi ödemezken, 777 kişi "zarar beyan" etti. Kişiler listesinde ise 69 şahsın vergi ödemediği listeye yansıdı.
Faaliyette olmasalar da beyanname vermek zorundadırlar
Vergi Uzmanı Göksel Saydam, 2015 yılı vergi listesine yansıdığı şekliyle 2 bin 399 kurumun vergi ödememesinin birçok nedeni olduğunu vurgulayarak, “Şirketlerin bazıları faaliyette olmadığı halde kayıtlı görünmektedir ve yine de beyanname vermeleri gerektiği halde ihmalden vermemektedirler. Vergi ödemeyenlerin bu kadar yüksek olmasının diğer bir nedeninin ise, Nisan ayı sonuna kadar çeşitli gerekçelerle hesaplarını tamamlayamamalarıdır ve beyannamelerini daha geç verdiler. Bir kısım şirket ise senenin başında faaliyete geçmesine rağmen birkaç ay çalıştıktan sonra işler iyi gitmediği için faaliyetlerini durdurdu ve beyanname vermedi . Ama yasaya göre tüm şirketler faaliyette olmayanlar dahil 30 Nisan itibari ile beyanname vermek zorundadırlar” dedi.
Kişilerin kusur ve ihmalidir
Saydam, beyan etme olayını örneklerle şu şekilde anlattı; “1 kişinin 5 şirketi olduğunu var sayalım o kişi bu şirketin 2 veya 3 tanesi için beyan verir ama kayda bakıldığında 5 şirket görülür. Yani tüm kayıtlı olan şirketleri faaliyette olmaya bilir, ya da faaliyette olup da çeşitli nedenlerle beyanname vermeyenler de vardır. Beyannamelerin Gelir ve Vergi dairesine verilmemesi de kişilerin kusur ve ihmalidir. Ama bu beyan vermekten kurtuldular demek değildir, çünkü daire daha sonraki günlerde onlara gerekli ceza kesme işlemlerini yapacaktır.
“İllaki kar elde edilecek diye bir şey yoktur”
Zarar beyan edenlerle ilgili, bütün uluslararası vergi hukukunda zararın da ekonomik faaliyetlerin sonucu olduğunun belirtildiğini anlatan Saydam, “Ekonomik faaliyet yapanların illaki kar elde edeceği gibi bir mantık yoktur. Bu sebeple bütün vergi yasalarında zararın 5 yıl süre ile gelecek yılların karından düşüleceği de vergi yasalarda yer alır. Bugün kurulan yeni bir şirketin ilk yıl yapacağı ciro büyük bir ihtimalle zarardır. Çünkü piyasada tutulana kadar yapacağı harcamadır, bu nedenle zararın bir sebebi budur. İkinci bir neden ise ekonomik konjektörün bazen belirli sektörleri menfi yönde etkilemesidir. Bir başka neden ise kişi iyi hesaplama yapmadığı için lüzumundan fazla stok getirir ve stokun son kullanma tarihinin bitmesi ile de zarar edilir. Ama bütün bunların hepsi nedene bağlıdır. Kaldı ki gözden kaçırılmaması gereken bir neden vardır , o da bütün uluslararası vergi hukukunda yatırımcıları teşvik etmek, mevcut şirketlerin ekonomideki güçlerini daha fazla geliştirmek için kendilerine amortisman (yıpranma) indirimi verilmesidir” dedi.
“Ticari kazanç başka, vergi kazancı başka”
Devletin yasa ile faturasız indirim verdiğine de dikkat çeken Saydam, “Örneğin 1 kişinin gelirinden giderini çıkardığı zaman kazancı 200 TL görülür, vergi ödemeden önce yasa kişiye makine, raf gibi kullanım maddeleri için yüzde 20 indirim yapar. Eğer bir de yeni bir yatırım yapılmışsa ya da yeni bir makine alınmışsa onun da yüzde 50’si, düşülerek bu şekilde vergiye tabi tutulur. Kısacası ticari kazanç başkadır, vergi kazancı başkadır. Nitekim bu bilançoda 200 TL kazancı olan bir kişinin geçmiş yıldan da gelen zararı da kazancında düşülünce vergi ödemez” diye konuştu.
Bu sene ilk 10’a birkaç banka girdi
Saydam, sözlerine şu şekilde devam etti; “Beyannamede gecikmenin çok makul bir gerekçesi olmaya bilir ve Vergi Dairesi neden beyan etmesiniz diye onlara ceza keser. Bizim unutkan bir millet olmamız da bir başka gerçektir. Geçtiğimiz yılların vergi listelerine bakıldığında bankaların bir çoğu ilk 10 veya 20’de olmasına rağmen bu yıl ilk 10’a sadece birkaçı girmiştir. Çünkü yaşanan krizin, dövizin yükselmesi bankaların vergilerinde etkili olmuştur. Bu sebeple her sene bu kadar kişi kazanç beyan edecek diye bir kaide yoktur.”
“Devletin ceza kesmesi gerekir”
Yapılması gerekenin devletin verilmeyen beyannamelerden başlayarak vermeyenleri incelemeye alması gerektiğini anlatan Saydam, “Beyannamelerini vermemelerinin haklılığını ve kaçırılan vergi var mı diye inceleyerek somut bilgi toplayarak hem kayba uğrattıkları vergiyi talep ederek ceza kesmesi gerekir” şeklinde konuştu.
“Otel ve gazinolar vergi listesinde yer almaya başladı”
Saydam, sözlerine şu şekilde devam etti; “2015 listesinden gördüğüm kadarı ile bugüne kadar teşvik dolayısıyla yasal olarak vergi ödemeyen otel ve gazinolar teşvik süreleri bittiği için vergi listesinde yer aldıklarını görüyoruz. Bu tarz işletmelerin 1995 veya 2000’li yıllarda teşvikten yararlanmalarından ötürü uzun yıllar vergi ödemediler. Bu hakları artık tamamlandığı için bazılarının da tamamlanmak üzere olduğu için vergi ödemeye başladılar.”
“Bazı şeylerde objektif olalım”
Bu yıl Ercan Havaalanını işleten T&T Havalimanı İşletmeciliği Şirketinin vergide şampiyon olduğunu belirten Saydam, “Şirket havaalanını 2013’de aldığı halde vergi ödemeye 2015 yılında başlamıştır. 2 sene bu şirket bu ülkeye yatırım yaptı, kısacası piyasaya para bombaladı, haklı olarak da harcadığı parayı gelirinden gider yazdı. Ama şimdi görüyoruz ki kazancı artık vergiye girmeye başladı. Artık bazı şeylerde objektif olmamız da gerekmektedir.