‘Piyasa çok daha kötü hale gelebilir’
Meclis Genel Kurulu’nun, KKTC Hükümeti ile TC Hükümeti arasında Sosyal Güvenlik Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunmasına İlişkin (Onay) Yasa Tasarısı’nı oy çokluğuyla onaylamasının ardından, İçişleri Eski Bakanı, CTP Milletvekili Teberrüken Uluçay, tasarının olumsuz yönlerini ayrıntılarıyla Yeni Bakış’a değerlendirdi.
Uluçay, KKTC Hükümeti ile TC Hükümeti arasında Sosyal Güvenlik Anlaşması ile iş gücü piyasasının bu şekliyle yürürlüğe girmesi durumunda Çalışma Dairesi’nin kontrolünden çıkmasına yol açabileceğini ifade ederek, piyasanın çok daha kötü pozisyonlara taşınabileceği uyarısında bulundu.
Uluçay, mutlak süratle Çalışma Dairesi’nin aracılığının devam etmesi gerektiğini belirterek, Dairenin bilgisi ve onayı olmadan ön izin mekanizmasıyla Çalışma maksatlı ülkeye giriş yapılmaması gerektiğini söyledi.
Uluçay, hizmet aktinin dördüncü maddesinde süresi ve sona erdirilmesi başlığına da değinerek, hizmet akitlerinin belirsiz süreli olmasının bir kapı araladığını ve ileride farklı tartışmalar yaratabildiğini, mevzuata aykırı bir durum olduğunu kaydetti.
Uluçay, “Tasarıda örneğin şoför, garson veya aşçı olarak görev alacak ibaresi var. İşçinin hizmet aktinde yer alan iş yerinde ve belirtilen meslekte çalışması esastır deniliyor. İşçinin kabul görmesi halinde ise mevcut ücreti düşürülmeyerek işverenin aynı ülke sınırları içindeki diğer iş yerlerinde çalıştırılabilir ifadesi vardır. Bizim itirazımız budur ve bu rahatsız edici bir maddedir” diye konuştu.
Deniz ABİDİN
İçişleri Eski Bakanı, CTP Milletvekili Teberrüken Uluçay, KKTC Hükümeti ile TC Hükümeti arasında Şubat ayında iki protokolün imzalandığını belirterek, birinin iş gücü anlaşmasını öngören bir onay yasa tasarısı, bir diğerinin ise sosyal güvenliğin uyumlaştırılmasını ön gören bir onay yasa tasarısı haline dönüştürüldüğünü söyledi. Uluçay, komitede gündeme geldiği zaman hükümeti sıkıntılar olduğu konusunda uyardıklarını ifade ederek, değişiklikler yapılarak söz konusu tasarının Meclis’ten oybirliği ile geçirilebileceğini kaydettiklerini belirtti. Uluçay, söz konusu sıkıntıların düzeltilmesi yönünde hiçbir adım atılmadığını söyleyerek, Meclis’teki oylamada yasa tasarısına ret oyu verdiklerini kaydetti. Uluçay, iş gücü anlaşmasında yabancı iş gücü uygulamasında sistem değişikliğine gidildiğine dikkat çekerek, özellikle Türkiye’den gelecek olan iş gücüne dönük Çalışma Dairesi’nin kontrolünün ortadan kaldırılmasına dönük bir takım içeriğin olduğunu belirtti.
“Çalışma Dairesi devreden çıkabilir”
Uluçay, protokolün dördüncü maddesinde, “İşverenler diğer akit taraf kurum veya iş ve işçi bulmaya aracılık eden resmi makamlara izin özel istihdam bürolarına işçi temsili maksadıyla doğrudan başvuruda bulunabilirler” denildiğine dikkat çekti. Uluçay, bu ifadenin Çalışma Dairesi’ni devreden çıkarabilecek bir içerik olduğunu belirterek, önceden yapılan protokolde işverenler veya herhangi bir kurumun Türkiye’den işçi talep edeceğinde Çalışma Dairesine başvurulduğunu söyledi. Uluçay, mutlak süratle Çalışma Dairesi’nin aracılığının devam etmesi gerektiğini belirterek, Dairenin bilgisi ve onayı olmadan ön izin mekanizmasıyla Çalışma maksatlı ülkeye giriş yapılamadığını anımsattı. Uluçay, var olan uygulamanın ileride herhangi bir şekilde değiştirilmesi ya da estetilmesine gerek kalmasın diye söz konusu maddede yazan ifadeden rahatsız olduğunu kaydetti. Uluçay, “Bugünkü yöneticiler bunu bu şekliyle okumayabilir, ancak yöneticiler değişir, idareciler değişir, ileride bu ifade tarzı ile bizim mevzuatımızda yapılmakta olan uygulama birileri tarafından istismar edilebilir” diye konuştu.
“İş gücü piyasası kötü pozisyona taşınabilir”
Uluçay, iş gücü piyasasının, çalışma dairesinin kontrolünden çıkmasına yol açabileceğini ifade ederek, piyasanın çok daha kötü pozisyonlara taşınabileceği uyarısında bulundu. Uluçay, aynı zamanda işçilerin aleyhine bir durumun da ortaya çıkabileceğini belirtti. Uluçay, protokolün değişmesinin mümkün olmadığını söyleyerek, şöyle devam etti, “Bu tarz protokoller imzalanır. Meclis’ten onay alır. İmzalandıktan sonra Meclisin gündemine taşındığında içeriğinde bir değişiklik yapılamaz. Ne komitede ne de genel kurulda Meclis içerikle ilgili istemediği bir maddeyi değiştiremez. Ya tamamını reddeder ya da tamamını onaylar. Bu nedenle bu gibi durumlarda uygulamada olabilecek yanlışlıkları kati olarak ortadan kaldırmaya dönük iş yasasındaki 59’ncu maddede küçük bir değişikliğe gitme talebinde bulunduk. Söz konusu yasa taslağındaki, “Doğrudan başvuruda bulunabilir” ifadesinin mevzuatın dışına çıkılabilecek Çalışma Dairesinin by pass edilebileceği yorumlamaya açık olmayacağı, yasaya birkaç cümle eklenmesi önerimiz oldu”
“Rahatsız edici kısımlar var”
Uluçay, iktidara mensup bazı milletvekillerinde de bu konunun sıkıntı yarattığına dikkat çekerek, protokolü onayladıklarını, ancak yasada önerdiğimiz değişikliğin yapılmasını talep ettiklerini belirtti. Uluçay, protokole ek olarak işçi istihdamına ilişkin hizmet akit örneğinin konduğuna dikkat çekerek, işçi istihdamına ilişkin bir prosedür yerine getirilecekse hizmet aktinin örnek olarak protokole ek iliştirildiğini söyledi.
Uluçay, hizmet aktine bakıldığında, bugün uygulanmakta olan mevzuatın dışında olabilecek ve estetilmesi olabilecek üçüncü madde kapsamında yapılacak iş başlığı altında rahatsız edici kısımların olduğunu kaydetti.
Uluçay, şunları belirtti, “Örneğin şoför, garson veya aşçı olarak görev alacak ibaresi var. İşçinin hizmet aktinde yer alan iş yerinde ve belirtilen meslekte çalışması esastır deniliyor. Bu bugün uygulanmakta olan mevzuattır ve bu metinde yer alıyor. Bizim itiraz ettiğimiz nokta devamıdır. İşçinin kabul görmesi halinde mevcut ücreti düşürülmeyerek işverenin aynı ülke sınırları içindeki diğer iş yerlerinde çalıştırılabilir ifadesi vardır. Burada “ancak” bendinin girmesiyle aslında ilk yazılan ifadenin aksine uygulanabilir diye bir kapı aralamaktadır. Bizim itiraz noktamız bu maddenin ikinci kısmıdır”
“İş akti mutlaka süreli olmalıdır”
Uluçay, hizmet aktinin dördüncü maddesinde süresi ve sona erdirilmesi başlığına da değinerek, hizmet akitlerinin şimdiki mevzuata göre süreli olduğunu, yasa tasarında ise verilen ifadeleri şu şekilde belirtti, “Akit belirsiz süreli olup, yurt dışına hareket edilen tarihte yürürlüğe girer denilmektedir. Burada sıkıntılı olan belirsiz süreli olmasıdır. Bu opsiyon ilerde başka sıkıntılara yol açabilir. İş akti mutlaka süreli olmalıdır”
“Bu böyle uygulanmayacak” denildiğini belirten Uluçay, bunun bir kapı araladığını ve ileride farklı tartışmalar yaratabildiğini, mevzuata aykırı bir durum olduğunu kaydetti.
Uluçay, çalışma izninin sona ermesi maddesinde, işçinin yeni bir iş araması için mevzuatta ön görülen süre kadar izin verildiğini, bunun ek bir süre olarak algılanabildiğini, şimdiki mevzuatın iş aramayla ilgili süre öngörmediğini kaydetti.
“Yasayı değiştirmeyecekseniz protokolü bu şekilde yapmayacaksınız”
Uluçay, sosyal güvenlik mevzuatının uygulanmasında, yapılmış olan onay yasa tasarısında iki ülke arasında sigortaların haklarının birleştirilmesiyle ilgili ortaya çıkan sıkıntıları gidermeye dönük hamleler yapıldığına dikkat çekti. Uluçay, bunun içeriğine bakıldığında sigortalılık sürelerinin birleştirilmesinin ön görüldüğünü belirterek, birleştirme yapıldıktan sonra işsizlik prim kesintisi yapılmamakta olduğunu söyledi.
Uluçay, şunları söyledi, “O pozisyonda bulunan herhangi bir kişiyse o kişi, işsizlik ödeneği ödenmesinde sıkıntı ortaya çıkacaktır. Bakan, “yasayı mı değiştirelim?” diye soruyor. Yasayı değiştirmeyecekseniz protokolü o zaman bu şekilde yapmayacaksınız. Bizdeki mevzuata burada ters düşen bir durum var. Uygulamada sıkıntı yaratabilir. Bu kapsama giren kişiler de talep edebilir. Talep edilmesi durumunda herhangi bir kesinti yapılmadığından kaynak konusunda sıkıntı çıkabilir. İşsizlik ödeneğinin sigortalıya ödenebilmesi için 156 günlük bir ödeme yapılır. Belli bir süre çalışmışlığı olan herhangi bir kişi bu kapsama giriyorsa, yeni kurala göre sigortalılık sürelerinin birleştirilmesi kapsamında kişi 156 gün işsizlik ödeneği alabilecek. Bizim mevzuata göre 156 günü KKTC’de geçirmesi gerekiyor. Onaylanan yasa tasarısına göre, çalışma izniyle burada bulunan kişi ise 41’nci gün ülke dışına çıkmak zorunda kalacak. Bu durumda “ben neden geri kalan kısmı alamıyorum” diyerek itirazda bulunabilecek. Bu da pratikte sıkıntı yaratacaktır”
Uluçay, Bakan’ın bahsettiğimiz sıkıntıları TC ile görüştüğünü, çalışma izniyle burada olanlara “41’nci günü ödemeyin gerek yok” şeklinde bir yanıtla karşılaştıklarını aktardığını belirterek, “bu durum bize göre çalışanın aleyhine olan bir durumdur. Protokole göre bunu ileride talep edebilir” diye konuştu.