Maaşlar eriyor fiyatlar fırlıyor

Hayat pahalılığı karşısında her geçen gün eriyip pul olan asgari ücretle KKTC’de yaşam sürmek hele hele de aile kurmak neredeyse imkansız hale geliyor

Çift rakamları ciddi anlamda zorlayan enflasyon oranları ve sürekli artış gösteren hayat pahalılığı, ekonomik çevreleri tedirginliğe sürüklerken vatandaş ise bunu günlük market veya Pazar alışverişinde bire bir hissediyor 

Gıda tüketim maddelerinde 2015 ile 2018 Temmuz ayı içerisindeki ciddi artış ise bunu açıkça kanıtlıyor

2015 yılı ile 2018 yılının Temmuz ayı zaman diliminde temel tüketim maddelerinin fiyatları neredeyse ikiye katlandı

Temel tüketim maddelerinde artışın en çok yaşandığı kalem temizlik ürünleri ve et olurken, baklagillerdeki artışlar da hatırı sayılır şekilde gerçekleşti

Özlem ÇİMENDAL

Hükümet, ülkede her geçen gün artan hayat pahalılığı ve döviz karşısında eriyen TL’ye köklü bir çözüm getiremiyor. Hayat pahalılığı karşısında her geçen gün eriyip pul olan asgari ücretle KKTC’de yaşam sürmek hele hele de aile kurmak neredeyse imkansız hale geldi. 

Vatandaş kara kara düşünüyor 

Tek asgari ücretle geçinmenin mümkün olmadığı KKTC’de sendikaların asgari ücretin 5 bin TL olması gerektiği söylemleri havada kalırken, mevcut ekonomik durum ve dışa bağımlı yapı da bunu mümkün kılmıyor. Vatandaş da kara kara düşünüyor. 

Alınan ekonomik önlemler yeterli bulunmadı 

Esnaf ve sanayi çevrelerinin acil eylem planı çağrısına da kulak tıkayan  hükümetin ekonomik önlem adı altında attığı adımlar da ilgili çevreler tarafından işe yarar görülmedi. Önlem adı altında açıklanan maddelerin halktan çok işveren ve bankaları güvence altına almayı amaçladığını ifade eden ilgili çevreler, sistemsizliğin, adam kayırmacılığın ve günü kurtarma adına alınan palyatif çözümlerin ülkeye hiçbir yarar getirmeyeceği yönünde ısrarcı.  

KKTC’de bir asgari ücretle geçinmek hayal 

Bugün bir asgari ücretle 4 kişilik bir ailenin sadece karnını bile doyurmasının neredeyse hayal olduğu KKTC’de, bir de bunun üzerine ev kirası, elektrik, su, ulaşım, eğitim ve diğer giderlerin eklendiği bir ortamda sosyal refaha ulaşmış bir toplum beklemek ise tamamen Polyanna’cılık olarak nitelendiriliyor. 

Enflasyon, hayat pahalılığı, döviz artıyor, TL eriyor 

Çift rakamları ciddi anlamda zorlayan enflasyon oranları ve sürekli artış gösteren hayat pahalılığı ekonomik çevreleri tedirginliğe sürüklerken, vatandaş ise bunu günlük market veya Pazar alışverişinde bire bir hissediyor. Gıda tüketim maddelerinde 2015 ile 2018 Temmuz ayı içerisindeki ciddi artış ise bunu açıkça kanıtlar nitelikte. 

2015’ten 2018’e gıda maddelerindeki artış iki katı oldu 

2015 yılı ile 2018 yılının Temmuz ayı zaman diliminde temel tüketim maddelerinin fiyatları neredeyse ikiye katlandı. Temel tüketim maddelerinde artışın en çok yaşandığı kalem temizlik ürünleri ve et olurken, baklagillerdeki artışlar da hatırı sayılır şekilde gerçekleşti. 

İki yıl önce 12.50 TL olan 10 kutu süt bugün 45 TL

2015 yılında bir ailenin ortalama tükettiği süt miktarı 10 lt. süt  dikkate alınarak yapılan bir hesaplamada bu rakam 12.50 TL iken, bugünkü market satış fiyatı ile 4.50 olan bir kutu sütün 10 lt hesaplaması ise 45 TL’ye denk geliyor.  

Temizlik ürünlerinde iki yılda iki katından fazla artış 

En fazla artışın hissedildiği kalemlerden olan temel temizlik malzemelerinde 2015 yılında 5,95 TL olan şampuan 2018’de 19.90 TL, 2015’te 9,50 TL olan saç kremi bugün 14.50 TL, 2015’te 3.00 TL olan yer sileceği 2018’de 5 TL. Yine 2015’te 5,60 TL’den satışa sunulan yağ sökücünün fiyatı bugün 10.75 TL, 2015’te yumuşatıcı 7.40 TL iken 2018’de fiyatın yarısını da katlayarak 15.85 TL’den satışa sunuldu. 2015’te bulaşık deterjanı 4,10 TL iken bugün 11.90 TL. 2015’te çamaşır deterjanı 22,90 TL’den reyonlardaki yerini alırken bugün 30.90 TL.

Asgari ücretin yarısından fazlası karın doyurmaya 

Maaşını alan 4 kişilik bebekli bir asgari ücretli girdiği marketten en aşağı 1.000 TL’ye ancak kurtulabiliyor. Bir asgari ücretlinin eline net geçen para ise 2 bin TL’nin biraz üzerinde . 

Döviz endeksli konut fiyatları fırladı 

Hayat pahalılığının günden güne arttığı ülkede, kendi evi olmayan bir asgari ücretli 4 kişilik bir ailenin en aşağı 300-350 sterlin ev kirası ödediği bir ortamda hem bunu ödeyip hem de karnını doyurması ise neredeyse imkansız. 

Çocuk yapmak hayal oluyor 

Sağlık, eğitim, ulaşım ve diğer giderler de düşünüldüğünde asgari ücretli bir çalışanın 2 çocuk ve bir eşin giderlerini karşılamasının mümkünatı yok. Okul giderleri ve bebek giderleri masrafların da cep yakıyor. 

Minumum baklagil 2015’te 68 TL tutarken bugün 90 TL’yi aşıyor  

Dar gelirli bir ailenin birer paketten hesaplanan minumum kuru baklagil tutarı 2015 yılında 68 TL gibi bir rakam tutarken, bugün en temel kuru baklagilllerin tutarı ise bir mutfağa 90 TL’ye mal oluyor. Dört kişilik bir ailenin en minumum temel kuru baklagil gideri bir market alışverişinde 90.54 TL tutuyor. Bunların 1 ayda birden fazla paket tüketilmesi halinde ise bu rakam daha da yukarılara fırlıyor. 

Vatandaşın sofrasına et girmiyor 

KKTC’de sürekli tartışma konusu olan et ise ateş pahası. Asgari ücretli için hayal olan et veya tavuk ürünlerinde alabilenler için ise Güney her zaman ilk alternatif olarak görülüyor. Sadece temel tüketim maddelerine gücü yeten asgari ücretlinin sofrasına et de girmiyor. Sofrasında ete yer vermek isteyenler ise eti fiyatının hemen hemen yarısına Güney’den temin ediyor. Hayvancılar, suçu kasaplara atarken, kasaplar ise hayvancının etini daha pahalıya satmak için arzı kıstığını ifade ediyor.

Etteki pahalılık nedeniyle Güney’i tercih ediyorlar 

Bir yandan da Türk Lirası’ndaki değer kaybı KKTC ile Güney Kıbrıs’ta et fiyatları arasındaki dengeyi de alt üst ediyor. Kuzey’deki et fiyatları Güney Kıbrıs’a göre daha pahalı. Kuzey’de dana kıyma bugün en düşük 45 liraya satılırken, Güney’de fiyatı 26 lira. Kuzu etinde ise 25 liradan fazla fark var.

Et fiyatları da iki katı aştı 

2015 yılında 1 kg. dana kuşbaşının fiyatı 33,90 TL iken bugün en düşük 60 TL. 2015’te dana kıymayı 27,90 TL’den tüketen vatandaş bugün 55 TL vererek dana kıyma alamaz hale geldi. 2015’te kuzu şiş 48.90 TL iken bugün 75 TL.

Temel Temizlik Malzemeleri

2015= Sıvı Sabun 3,90 TL- 2018= 12.50 

2015= Şampuan 5,95 TL- 2018=19.90 TL

2015= Saç Kremi 9,50 TL-2018=14.50 TL

2015=Yer Silme Deterjanı 3.00-2018=5 TL

2015=Yağ Çözücü 5,60 TL-2018=10.75 TL

2015=Yumuşatıcı 7.40 TL-2018=15.85 TL

2015=Bulaşık Deterjanı 4,10 TL-2018=11.90 TL

2015=Çamaşır Deterjanı 22,90 TL-2018=30.90 TL

Temel Baklagiller 

2015=Pirinç 6,75 TL-2018=9.50 TL

2015=Kırmızı Mercimek 5,90 TL-2018=6.90 TL

2015=Bulgur 2.50 TL-2018= 3.90 TL

2015=Fasulye 7.35 TL-2018= 9.99 TL

2015=Makarna 1.25-2018=1.99 TL

2015=Ekmek 1.25 TL-2018=1.50 TL

Temel Kahvaltılıklar 

2015= Zeytin 13,00 TL-2018= 21.80

2015= Yumurta (30’lu) 17.10 TL-2018=17.99 TL

2015= Koop-Süt 1.25 TL 2018=4.50 TL

2015= Hellim (1 kilo) 16,90 TL-2018= 30.50 TL

Et Fiyatları 

2015= Dana Kuşbaşı (1 kilo) 33,90 TL-2018=60 TL

2015= Dana Kıyma (1 kilo) 27,90 TL-2018=55 TL

2015= Kuzu Şiş (1 kilo) 48.90 TL-2018= 75 TL