Hellimin getirisi 3 misline çıkacak

Kıbrıs Türk Sanayi Odası Başkanı Ali Çıralı, hellimin coğrafi tesciliyle ilgili itiraz sürecinin sürdüğünü ve oda olarak bu süreci yakından gözlemleyerek gerekli müdahaleleri yaptıklarını vurguladı.

Çıralı, hellimin coğrafi ürün olarak tescil edilmesinin ardından sadece Ada'da üretileceği için ülkeye ekonomik getirisinin de bugünkünün iki üç misli olacağını kaydetti.

KKTC'de hellim üreten tesislerin standartlarıyla  ilgili de değerlendirmemelerde bulunan Ali Çıralı, “İftiharla söyleyebilirim ki bu tesisler AB standartlarında, hatta ötesinde Güney Kıbrıs’ta bile olmayan teknolojiye ve donanımlara sahiptir" dedi

Çıralı hellim üretiminde ülkenin karşılaşabileceği en büyük sıkıntının küçükbaş hayvan sütü olduğuna vurgu yaparak, "Hellim üretimi için başlangıçta talep edilen yüzde 20 küçükbaş hayvan sütüyken, 10 yıl zarfında da bir program dâhilinde bu sütün yüzde 50’nin üzerinde çıkarılması gerekmektedir. Buradaki sıkıntımız ise küçükbaş hayvan sütünün şu anda istenilen miktarlarda olmamasıdır. Şu an yüzde 20’lik sütü karşılayabilecek durumda olmamıza rağmen fiyat politikası sebebi ile bu miktarı karşılayamıyoruz” şeklinde konuştu.

Eniz ORAKCIOĞLU

Kıbrıs Türk Sanayi Odası Başkanı Ali Çıralı, hellimin Coğrafi Tescil süreciyle ilgili Yeni Bakış'a değerlendirmelerde bulundu. Çıralı, sürecin olumlu bir aşamada yürüdüğüne vurgu yaptı.

“Tescilin yürürlüğe girmesi için start verildi”

Sanayi Odası Başkanı Ali Çıralı, “3-4 ay önce Avrupa Komisyonu Başkanı Juncker adaya gelmişti ve liderlerle yapmış olduğu bir toplantıda bizim itilaflı olduğumuz denetimler konusunda bir uzlaşı sağlandı. İki liderin sağladığı bu uzlaşı ise  Avrupa Birliğinin resmi gazetesinde yayınladı. Bu uzlaşıdan sonra da askıda ve beklemede olan tescil metni AB’nin resmi gazetesinde yayınlanarak yürürlüğe girdi. Tescil gerçekleşmiş değil ama yürürlüğe girmesi için start verildi. Metnin Resmi gazetede yayınlanmasından sonra 3’üncü ülkelerden herhangi bir  itirazlar varsa bu alınır ve incelenir, neticeye bağlanması için 3-4 aylık bir süre söz konusudur ardından ise tecil gerçekleşir ve yürürlüğe girer. İtirazlar konusunda AB’den bir bilgi almadık, ama basından öğrendiğimiz kadarıyla başka ülkelerden itirazlar vardır.”

“Lehimize itirazlar var”

Sanayi Odasının organize ettiği bir takım itirazlar da olduğunu belirten Çıralı; “İngiltere’ye Hellim ithalatı yapan 5 Kıbrıslı Türk de itirazda bulundu. Buradaki itiraz noktası ‘Eğer Kuzey Kıbrıs’ta denetimler gerçekleşmez ve Kuzey Kıbrıs’taki üreticiler bu haktan yararlanamaz ise İngiltere’deki Kıbrıslı Türkler yani bizler Kuzey Kıbrıs’tan hellim ithal etme olanağımız olmayacaktır. Buna bağlı olarak da biz büyük bir maddi hasara uğramış olacağız, dolayısıyla bu noktada itiraz ederiz’ diyerek, Kuzey Kıbrıs’taki üreticilerinde denetlenmesi ve aynı ismi kullanması noktasında itirazda bulundular.  Bu itiraz bizim lehimizedir ve bu itirazı biz organize ettik. Aynı zamanda Türkiye’den 3 ithalatçı  KKTC’den hellim ithal edip Türkiye pazarında satan firmalar olarak aynı itirazlarda bulunmuştur. Aynı şekilde bizim hellim ihracatı yaptığımız Kuveyt’te de birkaç tane firma aynı sebeplerle itirazlar gerçekleşmiştir. Bunlar bizim lehimize olan itirazlardır” şeklinde konuştu.

“Hellim adını kullanıp üretim yapan ülkeler var”

Çıralı, sözlerine şu şekilde devam etti; “Hellim adını kullanıp üretim yapan İngiltere, Almanya, Kanada ve Avusturalya’da bile firma ve kişiler vardır. Zaten coğrafi tescilin anlamı da bu ürünün Kıbrıs Adasına ait olduğunu belirlemektir ve coğrafi tescil bu ürünün başka bir coğrafyada üretilmesini engellemek için yapılır. Dolayısıyla Avusturalya ve  Almanya gibi ülkelerden yapılacak olan itirazlar büyük ihtimalle reddedilecektir, çünkü bu tescil müracaatı yapılırken biz hellimin veya hallouminin Kıbrıs Coğrafyasında geçmişten beri kullanıldığını ve burada üretildiğinin ispatını zaten yapıyoruz, yapamasanız zaten kabul görmez. Eğer başka bir ülke çıkar ve Kıbrıs’ta bu isimler kullanılmadan önce başka bir ülkede kullanıldığının ispatını yaparsa o zaman tartışma konusu olabilir.”

“Hellimin ekonomik getirisi 2-3 kat fazla olacak”

Dünyada coğrafi işaret tescillerinin gelişmekte ve artmakta olduğunu belirten Çıralı; “Özellikle Avrupa Birliği ülkeleri İtalya, Fransa, Almanya kendi ülkelerine ait kültürel ürünlerinin birçoğunun tescilini yaptırmışlardır. Örneğin İtalyanların Parmesan peynirini inceledik ve coğrafi tescili yapılmadan önceki ekonomik getirisi neydi, coğrafi tescili yapıldıktan sonraki ekonomik getirisi hangi boyutlara ulaşmıştır? Tescilden sonra bu ismi başka ülkeler kullanamadığı için dünya pazarlarına tescilin yapıldığı ülkede üretilip gönderilmesi sonucu arz talep de bir bozukluk olur. Talep fazladır ama arz sadece o bölge ile sınırlı olduğundan dolayı denge bozulur ve o ürünün fiyatının da artmasını sağlar. Aynı zamanda piyasa ve pazar genişlediği için sizin o ürünü üretmiş olduğunuz miktarları da artırırsınız. Dolayısıyla hellimde de yaşanacak olan budur. Şu an hellimin ülkemize ihracattan dolayı 40 milyon dolarlık bir getirisi varsa, bu rakam 100 milyonun üzerine çıkacak. Türkiye de de aynı isim altında üretilip satılıyor, bu sefer Türkiye’de üretilmeyeceği için ve bu ürünün tamamen Kıbrıs’ta üretilip Türkiye pazarına gidecek oradaki fiyat da yükselecektir ve bize ekonomik getirisi şimdikinin 2-3 katı fazla olacaktır” diye konuştu.

“İsmi kullanmaya devam eden firmalara dava açacağız”

Ali Çıralı, Türkiye’de tescilden önce hellim üretimi izni alan 70 civarında firma olduğunu anlatarak, “Tescilden sonra basın yoluyla kamuoyuna duyurulması işe yaradı ve bu üretici firmalarda bir azalma oldu. Bu firmalar 10'un altına düştü. Biz kalan bu firmaların da bu ismi kullanmalarından vazgeçmesi için defalarca basın yolu ile temkinlerde bulunduk. Neticede biz bu üretici firmaları sıfırlayamadık ve 2 firmaya dava açtık. Öncelikle 1 firmaya açtığımız dava sonucu mahkeme emri ile bu firmanın bu ismi kullanmasını engellendi. Arkasından 2’inci bir firmaya dava açtık onun da mahkeme kararıyla üretimi durdurması yönünde  karar çıktı, fakat elinde siparişleri ve ambalajları olduğunu ve büyük maddi hasara uğrayacağını belirterek bizden biraz zaman istedi biz de  tolerans gösterdik ve 2015 yılının sonuna kadar bu ismi kullanmasına müsaade verdik. Bizim yaptığımız araştırmalarda Türkiye pazarında 3 büyük firmanın daha bu ismi kullandığını öğrendik ve bu mahkeme kararlarından sonra da bu ismi kullanmaya devam ederlerse onlara da dava açacağız” dedi.

“Hellime benzer ürünler üretilecektir”

Çıralı, sözlerine şu şekilde devam etti; “Tescilden sonra Kıbrıs dışında üreticiler bu ismi kullanmayacak ama hellime benzer bir ürün üretecek ve onun adını da başka bir şey koyabilecek. Örneğin Türkiye’de dava ettiğimiz ve sonuçta hellim ismini kullanamayacağı kararı çıkan firma, yine hellim benzeri bir ürün üretmeye devam ediyor ama bu ürünün adı hellim değil de  ‘ızgara peynir’ olarak geçiyor. Ama ızgara peynirle, hellim arasında büyük fark olacaktır. Dolayısıyla tüketici tüketirken aradaki farkı bilerek alacaktır. Hellime güveni daha fazla olacaktır ve hellimin standartlarına göre üretildiğini bilecek ve marka değeri alıp yediğinin de farkında olacaktır.”

“Tesislerimiz teknolojik donanımlara sahiptir”

KKTC'de hellim üreten tesislerin standartlarıyla  ilgili de değerlendiremelerde bulunan Ali Çıralı, “İftiharla söyleyebilirim ki bu tesisler AB standartlarında, hatta ötesinde Güney Kıbrıs’ta bile olmayan teknolojiye ve donanımlara sahiptir. Bu noktada hiçbir sıkıntımız yoktur bizim en büyük sıkıntımız Kuzey Kıbrıs’taki bazı hayvan hastalıklarıdır ki bunlarında sıfırlanabilmesi için hükümetimizin AB ve Türkiye desteğiyle belirli programlar altında çalışmakta olduğunu da biliyorum. Bir diğer sıkıntımız ise küçükbaş hayvancılığın zaman içerisinde ülkemizde gerilemiş olmasıdır. Tescilde hellim üretimi için başlangıçta talep edilen yüzde 20 küçükbaş hayvan sütüyken, 10 yıl zarfında da bir program dâhilinde bu sütün yüzde 50’nin üzerinde çıkarılması gerekmektedir. Buradaki sıkıntımız ise küçükbaş hayvan sütünün şu anda istenilen miktarlarda olmamasıdır. Şu an yüzde 20’lik sütü karşılayabilecek durumda olmamıza rağmen fiyat politikası sebebi ile bu miktarı karşılayamıyoruz” şeklinde konuştu.

“Politika geliştirilmeli”

Çıralı, Küçükbaş hayvan üreticiliğini desteklemek için hükümetin yeni bir politika belirlemesi gerektiği üzerinde durdu. Çıralı, sözlerini şöyle sürdürdü: “Şu an yüzde 20 sınır konan küçükbaş hayvan sütünün on yıl içerisinde yüzde 50 üzerine çıkarılabilmesi içinde politika geliştirilmesi lazımdır. Burada çok önemli olan konu da bu süt miktarının yıl 12 ay olması gerekir, kısacası süt alımının sürekliliği olması gerekir, bizde ise küçükbaş hayvanların tümü de aynı zamanda doğum yapar, süt verir ve sütten kesiler. Sütten kesildiği zaman ise nerdeyse sıfır küçükbaş sütü alınır. Bizim uzmanlarla yapmış olduğumuz görüşmelerde ise bununda planlanabilir olabileceğini gördük.”

“Güneyde küçükbaş hayvancılığı geliştirme çalışmaları başladı”

Ali Çıralı açıklamalarını şöyle tamamladı; “Güney Kıbrıs’ta da küçükbaş hayvan sütünde sıkıntı var onlar bizden daha erken davranarak geçen yıl küçükbaş hayvancılığın geliştirilmesi için 90 milyon Euro kaynak ayırmışlardır, bu yıl da aynı şekilde o miktarlarda bir parayı küçükbaş hayvancılığı geliştirmek için ayırdılar. Onlar da da bu eksiklik vardır ama bunu gidermek için çalışmaları devam ediyor.”