“Gerginlik çatışmaya doğru tırmanabilir”

Doğu Akdeniz Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Sözen, Doğu Akdeniz’de oluşabilecek bir tansiyonun hiç beklenmedik bir anda çatışmaya tırmanabileceğini, 1996 yılındaki Kardak Krizi’nden farklı bir şekilde kimsenin de buna karışmayacağı yönünde kaygıları olduğunu belirtti.

Sözen, BM’nin Kıbrıs’taki rolünün “iyi niyet misyonu” olduğunu belirterek, bu yetkisinden dolayı masaya iki tarafı yakınlaştırıcı resmi öneri dahi sunma hakkına sahip olmadığını kaydetti. Sözen, BM’nin Kıbrıs konusunda arabulucu dahi olmadığı görüldüğü zaman çok fazla ümitlenilememesi gerektiğini söyledi.

Sözen, Güney’de yapılacak olan seçimde seçilenin hangi partiye mensup olduğunun önem taşıdığına dikkat çekerek, her zaman söylendiği gibi Kıbrıs meselesinin başka bir bahara kalacağını, başka baharın da seçimin ardından hemen başlayıp başlayamayacağının kesin olmadığını söyledi.

Deniz ABİDİN

Doğu Akdeniz Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Sözen, BM Genel Sekreteri Gutteres’in yaptığı davet üzerine liderlerin 4 Haziran’da Newyork’ta çalışma yemeğinde bir araya gelecek olmasını Yeni Bakış’a değerlendirdi. Sözen, BM ve müzakereleri yürüten Kıbrıs’taki iyi niyet misyonu çerçevesinde son iki yıldır büyük emek harcandığını belirterek, bunun boşa çıkmasını önlemek için girişim yapıldığını söyledi. Sözen, iki taraf arasında yakınlaşmaların olduğunu belirterek, bugüne kadar olan emeğin boşa çıkmaması için genel sekreterin önlem almaya çalıştığını kaydetti. Sözen, hidro karbon şirketlerinin Doğu Akdeniz’de yapacakları kazılarla ortaya çıkaracağı taraflar arasındaki gerginliğin özellikle TC ile Güney Kıbrıs arasında bir çatışmaya dönüşme riskini de genel sekreterin görmüş olabileceğini söyledi.

“Çatışma riskini önleyici adım atıldı”

Sözen, böylesi bir tansiyonun ortadan kaldırılması için diplomasinin kullanıldığına dikkat çekerek, diplomatik bir sürecin çalışmaya başladığını kaydetti. Bunun da önleyici bir diplomatik adım olduğunu ifade eden Sözen, potansiyel olarak Doğu Akdeniz’de ortaya çıkabilecek bir çatışma riskini çıkmadan berhava etmek için önleyici adım atıldığına vurgu yaptı.

“BM’nin yol haritası ortaya koyma yetkisi yok”

Sözen, şöyle devam etti, “Yapılan davet üzerine 4 Haziran’da iki lider yemekli toplantıda buluşacaktır. Bunun ötesinde bir davet yapılmadı. Genel sekreter iki liderle Kıbrıs müzakere süreci ve bundan sonrası için atılacak olan adımları konuşacaktır. Taraflara sunulacak ya da empoze edilecek ortada bir yol haritasının olup olmadığını varsayıyorum. Böyle bir haritayı, bir yol haritasını BM’nin ortaya koyma yetkisi de yoktur zaten. Sıkıntılardan bir tanesi de budur. O nedenle Newyork görüşmesinden çok büyük bir beklentim yok”

“Çok fazla ümitlenilmemesi gerekir”

Sözen, BM’nin Kıbrıs’taki rolünün “iyi niyet misyonu” olduğunu belirterek, bu yetkisinden dolayı masaya iki tarafı yakınlaştırıcı resmi öneri dahi sunma hakkına sahip olmadığını kaydetti. Sözen, BM’nin Kıbrıs konusunda ara bulucu dahi olmadığı görüldüğü zaman çok fazla ümitlenilememesi gerektiğini söyledi.

Sözen, “BM Haziran ayında ajandası belli, ne tartışılacağı belli bir konferansa davet edip iki lideri katılmaya ikna ederse bu bir başarıdır. Kısıtlı yetkilerine rağmen telkin gücü başarılı olmuştur diyebiliriz. Ancak BM’nin böyle bir şeyi kabul ettirip ettiremeyeceği konusunda şüphem var” dedi. Prof. Dr. Ahmet Sözen, Anastasiadis’in önünde var olan dönemde Kıbrıs’ta kapsamlı bir çözümün ne olabileceğini kestirdiğini ifade ederek, Türkiye’nin güvenlik garantilerinin ne kadar esneyebileceğini, mülkiyet ve toprak konusunda Kıbrıs Türk tarafından ne alınabileceğini tahmin ettiğini ve bu çözümü önünde var olan bu kısıtlı zamanda Rum toplumuna kabul ettiremeyeceğini düşündüğünü söyledi.

“Tansiyon çatışmaya tırmanabilir”

Sözen, Anastasiadis’in dönüşümlü başkanlığı da kabul etmesi gerektiğini gördüğünü belirterek, şunları söyledi, “Şimdi böylesi bir kapsamlı çözümü Kıbrıs Rum tarafına pazarlama şansının yüzde 50’nin üzerinde olmayacağını görüyorum. Anastasiadis, müzakereleri bir yerde koparıp seçim kampanyasına yönelmeyi tercih etti. Bunu da yaparken suçu diğer tarafa yükleyip seçim kampanyasına yönelmeyi kafasında muhtemelen daha akıllıca bulmuştur. Anastasiadis bunu deniyor. Ancak, bu hamlenin de sonuçları var. Diplomasi makinesi çalışmadığı zaman Doğu Akdeniz’de oluşabilecek bir tansiyon hiç beklenmedik bir anda çatışmaya tırmanabilir. Bunu felaket tellallığı yapmak için söylemiyorum. Ancak bu konuda kaygılarım var. 20 yıl önceki dünyada yaşamıyoruz. İki taraf arasında bir gerginliğin çıkabileceğini ve bu gerginliğin bir çatışmaya doğru tırmanabileceğini düşünüyorum. 1996 yılındaki Kardak Krizi’nde Richard Holbrook gibi deneyimli bir diplomatın mekik diplomasisi devredeydi ve bu krizi önlemişti; şimdi başka bir uluslararası konjonktür var ve o dönemden farklı bir şekilde kimsenin bu olası krize karışmayabileceği yönünde kaygılarım var”

“Başka bahara kalabilir”

Sözen, Güney’de yapılacak olan seçimde seçilenin hangi partiye mensup olduğunun önem taşıdığına dikkat çekerek, her zaman söylendiği gibi Kıbrıs meselesinin “başka bir bahara” kalacağını, başka baharın da Şubat 2018 Kıbrıs Rum başkanlık seçiminin ardından hemen başlayıp başlayamayacağının kesin olmadığını söyledi.